Welke factoren spelen een rol bij de invoering?

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en Minimum Unit Pricing (MUP)
Ga direct naar achtergrondinformatie


Momenteel is Minimum Unit Pricing (MUP) in elf landen ingevoerd [1]. Wat is er uit onderzoek bekend over het implementatieproces? Welke factoren hebben een positieve invloed op de invoering en welke een negatieve? We beginnen met een kort overzicht en werken de factoren daarna verder uit.

Factoren met een positieve invloed

  1. Goede wetenschappelijke onderbouwing
  2. Relatief lage implementatiekosten
  3. Publiek debat over alcoholgerelateerde (gezondheids)schade
  4. Lobby en activisme: alcoholproblematiek is een breed volksgezondheidsissue dat iedereen aangaat.

Factoren met een negatieve invloed

  1. Weerstand vanuit (delen van) de alcoholindustrie
  2. Rechtszaken vanwege (vermeende) bedreiging van de vrijhandel

Positieve factoren voor implementatie van MUP

Wetenschappelijke onderbouwing

De wetenschappelijke onderbouwing van Minimum Unit Pricing met modelstudies is belangrijk geweest bij de invoering van de maatregel in Schotland [2-5]. Dit heeft een aantal redenen.

  • De studies hebben de mogelijke effecten van de MUP-maatregel op de uitkomstmaten laten zien.
  • Ze hebben impact gehad op het publieke debat over MUP door te informeren over prijsbeleid voor alcohol en de mogelijke positieve gezondheidseffecten hiervan [6].
  • De studies hebben bijgedragen aan het oordeel van het Britse Hooggerechtshof [1]: in 2017 werd mede op basis van de bevindingen van de Sheffield Alcohol Research Group een hoger beroep van de Scotch Whisky Association afgewezen [7].

Lage implementatiekosten

Prijsbeleid voor alcohol kent in het algemeen relatief lage implementatiekosten [2]. Hoewel er vanuit Schotland nog geen empirisch bewijs is over de implementatiekosten van MUP, blijkt al wel uit een Engelse studie dat de implementatiekosten voor retailers gering zijn [8].

Mogelijke implementatiekosten

  • Handmatige of automatische aanpassing en controle van prijzen van alcoholhoudende dranken
  • Tijd om bekend te worden met het nieuwe beleid voor retailers en Licensing Authorities (handhavers, vergelijkbaar met de Nederlandse BOA’s of buitengewoon opsporingsambtenaren)
  • Handhavingsactiviteiten

Publieke opinie over alcoholschade

Het heeft 6 jaar geduurd voordat Minimum Unit Pricing in Schotland wettelijk is ingevoerd. Dit kwam voornamelijk door weerstand vanuit (delen van) de alcoholindustrie [1]. Het duurde zo lang door een aantal tijdrovende rechtszaken. Dit veroorzaakte vertraging bij de invoering maar zorgde er daarnaast ook voor dat onderzoekers en beleidsmakers meer aandacht kregen voor een strikter alcoholbeleid. En vervolgens kwam er ook meer publieke steun [9]. Door het geven van voorlichting over de maatregel ontstond een groter besef dat alcoholgebruik schadelijk is voor de gezondheid. Dit bleek een belangrijke factor voor grotere publieke steun voor een strikter alcoholbeleid [10-12].

Lobby en activisme

Het is van belang hoe er precies gecommuniceerd wordt over de effectiviteit van maatregelen voor alcoholpreventie. Het kaderen van de maatregelen (‘framen’) is van invloed op het besluitvormingsproces bij het bepalen van beleidsmaatregelen [13]. In Schotland werd benadrukt dat alcoholproblematiek een breed issue van de hele volksgezondheid is en niet slechts een zaak van de individuele drinker zelf. Ook anderen in de maatschappij kunnen er immers schade van ondervinden. Deze boodschap bleek in Schotland cruciaal bij de invoering van Minimum Unit Pricing [1].

Negatieve factoren voor implementatie van MUP

Tegenstanders uit de alcoholindustrie

Weerstand vanuit (delen van) de alcoholindustrie had een negatieve invloed op de invoering van Minimum Unit Pricing in Schotland. De tegenstand kwam vooral van de grootste, internationale alcoholproducenten. Volgens deze tegenstanders zou Minimum Unit Pricing alle typen drinkers treffen, waardoor ook matige drinkers meer geld zouden moeten gaan betalen voor alcoholhoudende dranken [14]. Daarnaast twijfelden de tegenstanders eraan of de maatregel wel effectief is. Inmenging van (delen van) de alcoholindustrie in het politieke en publieke debat heeft ervoor gezorgd dat het lang heeft geduurd voordat Minimum Unit Pricing in Schotland is ingevoerd. 

Rechtszaken vrije markt

De invoering van de maatregel werd ook belemmerd doordat vanuit (delen van) de alcoholindustrie rechtszaken werden aangespannen vanwege (vermeende) bedreiging van de vrije handelsmarkt. Ook hier ging het voornamelijk om de grootste, internationale producenten.

Gerelateerde pagina’s Expertisecentrum Alcohol

Links/meer informatie/gerelateerde tools/factsheets artikelen (extern)


Nieuws

Referenties

  1. De Wit, G. A., Visscher, K., Over, E., Van Gelder, N., Everaars, B., Van Gils, P. F., & Voogt, C. (2021). Minimum Unit Pricing voor alcohol - Onderzoek naar de haalbaarheid van invoering in Nederland. Geraadpleegd van: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2021-0014.pdf.
  2. Purshouse RC, Meier PS, Brennan A, Taylor KB, Rafia R. Estimated effect of alcohol pricing policies on health and health economic outcomes in England: an epidemiological model. The Lancet. 2010;375:1355-64.
  3. Angus C, Holmes J, Pryce R, Meier P, Brennan A. Model-based appraisal of the comparative impact of Minimum Unit Pricing and taxation policies in Scotland An adaptation of the Sheffield Alcohol Policy Model version 3. Sheffield: University of Sheffield; 2016.
  4. Purshouse, R., Meng, Y., Rafia, R., Brennan, A., & Meier, P. (2009). Model-Based Appraisal of Alcohol Minimum Pricing and Off-Licensed Trade Discount Bans in Scotland: A Scottish Adaptation of the Sheffield Alcohol Policy, Model Version 2. Sheffield: University of Sheffield.
  5. Meng Y, Meier PS, Hill-McManus D, Brennan A. Model-based appraisal of alcohol minimum pricing and off-licensed trade discount bans in Scotland using the Sheffield Alcohol Policy Model (v.2): Second update based on newly available data. School of Health and Related Research (ScHARR). Sheffield: University of Sheffield; 2012.
  6. Sheffield Uo. Alcohol Minimum Pricing Policy: government and national debate. Sheffield: University of Sheffield; 2014.
  7. Justice USCo. Judgement: Scotch Whisky Association and others (Appellants) v. the Lord Advocate and another (Respondents (Scotland). Michaelmas Term [2017]; UKSC 76. On appeal from: [2016] CSIH 77. The Supreme Court; 2017.
  8. Office UH. A Minimum Unit Price for Alcohol: Impact Assessment. Summary: Interventions and Options. Londen: UK Home Office Department; 2012.
  9. Davoren MP, Lane D, Kirby J, Gibney K, Kinsley G, Hope A, et al. Support for evidence-based alcohol policy in Ireland: results from the Community Action on Alcohol Pilot Project. Journal of public health policy. 2019;40:76-90.
  10. Lonsdale AJ, Hardcastle SJ, Hagger MS. A minimum price per unit of alcohol: a focus group study to investigate public opinion concerning UK government proposals to introduce new price controls to curb alcohol consumption. BMC public health. 2012;12:1023.
  11. Keatley DA, Hardcastle SJ, Carragher N, Chikritzhs TN, Daube M, Lonsdale A, et al. Attitudes and beliefs towards alcohol minimum pricing in Western Australia. Health promotion international. 2018;33:400-9.
  12. Slater MD, Hayes AF, Goodall CE, Ewoldsen DR. Increasing support for alcohol-control enforcement through news coverage of alcohol's role in injuries and crime. J Stud Alcohol Drugs. 2012;73:311-5.
  13. Katikireddi SV, Bond L, Hilton S. Perspectives on econometric modelling to inform policy: a UK qualitative case study of minimum unit pricing of alcohol. European journal of public health. 2014;24:490-5.
  14. Gornall J. Under the influence: 2. How industry captured the science on minimum unit pricing. BMJ (Online). 2014;348.