Wat zijn de effecten van Minimum Unit Pricing?

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en Minimum Unit Pricing (MUP)
Ga direct naar achtergrondinformatie


Wat zijn de effecten van MUP op alcoholverkoop en alcoholgebruik? Welke effecten heeft de maatregel op gezondheid, verkeer, criminaliteit en zorgkosten? Hoe verhouden de effecten zich tot die van andere prijsmaatregelen? Zijn er zogenaamde ‘verdelingseffecten’ waargenomen (verschil in effect tussen verschillende inkomensgroepen)? Welke gevolgen zien we voor retailers en voor de alcoholindustrie? Heeft Minimum Unit Pricing effect op het drinkpatroon van jongeren? Tot slot gaan we nog kort in op het vervolg van het onderzoek naar MUP in Schotland.

Uit verschillende studies blijkt dat Minimum Unit Pricing overmatig, zwaar en problematisch alcoholgebruik vermindert [1]. Ook zijn er na de invoering van Minimum Unit Pricing minder ziekenhuisopnames en sterfgevallen en ook minder alcoholgerelateerde verkeersovertredingen, misdrijven en zorgkosten. En ook productieverliezen (door ziekteverzuim door bijvoorbeeld een kater) nemen af. Verder blijkt dat Minimum Unit Pricing effectiever is dan een algemene prijsmaatregel zoals accijnsverhoging. Bovendien blijkt dat MUP voor de maatschappij als geheel meer economisch voordeel oplevert dan andere vormen van prijsbeleid.

Effecten van MUP op alcoholverkoop en -inname

We baseren ons in de beschrijving van deze effecten op resultaten uit empirisch onderzoek en uit modelstudies. Empirisch onderzoek is onderzoek dat is gebaseerd op ervaring of proefneming en niet op berekening of redenering, zoals bij modelstudies het geval is. Bij empirisch onderzoek wordt vaak gebruik gemaakt van gegevens over de hoeveelheid alcohol die mensen gekocht hebben binnen een bepaalde tijd (aankoopdata) en gegevens over de hoeveelheid alcohol die verkocht werd binnen een bepaalde tijd (verkoopdata).

  • Uit aankoopdata (2015-2018) in Schotse en Engelse huishoudens blijkt een afname van de alcoholinname per volwassene per huishouden van gemiddeld 9,5 gram (-7,6%) één jaar na invoering van MUP in Schotland (1 mei 2018) [2].
  • Uit verkoopdata blijkt een afname van de alcoholverkoop per volwassene van 10,2 liter pure alcohol in 2017 naar 9,9 liter in 2018 in Schotland. In de controleregio’s Engeland en Wales nam de alcoholverkoop per hoofd van de bevolking (16+) toe van 8,9 liter pure alcohol naar 9,1 liter [3].
  • Uit verkoopdata blijkt een afname van de alcoholverkoop per alcohol drinkende volwassene (-4,9%) in Schotland. Dit effect werd gezien bij alle typen alcoholhoudende drank, behalve bij wijn. Er was geen effect op de alcoholverkoop in de horeca [4].
  • Uit verkoopdata blijkt een afname van de totale alcoholverkoop per volwassene (-3,6%) in Schotland één jaar na invoering van MUP. In controleregio Engeland nam de alcoholverkoop toe (+3,2%). Deze afname van verkoop gold voor alle typen alcoholhoudende drank en vooral voor cider (-18,6%), maar niet voor versterkte wijnen zoals sherry, port en bepaalde dessertwijnen (+16,4%) [5].
  • Uit verkoopdata blijkt een afname van de alcoholverkoop per volwassene (-4% tot -5%) in Schotland. In dit onderzoek werden ook andere factoren meegenomen, zoals seizoenseffecten, substitutie (kopen van een ander type alcoholhoudende drank ter vervanging van het duurder geworden product), horecaverkopen en besteedbaar inkomen. De afname gold voor alle typen alcoholhoudende drank (cider -18,8%, sterke drank -4,7% en bier -1,9%), maar niet voor wijn (+1,3%) [6].
  • Uit Canadese data blijkt een afname van de totale alcoholconsumptie (-3,4%) bij een stijging van de gemiddelde minimumprijs van 10% [7].
  • Een Schotse modelstudie vergelijkt het effect van verschillende minimum eenheidsprijzen op de alcoholinname met het effect van andere vormen van prijsbeleid. Uit deze studie blijkt dat een MUP van 50 pence zorgt voor een afname van de gemiddelde alcoholconsumptie voor de totale populatie met 6,9% [8, 9].
  • Een Australische modelstudie onderzoekt het effect van verschillende vormen van prijsbeleid op de alcoholconsumptie in Australië. Uit deze studie blijk dat een algemene prijsverhoging als maatregel het minste effect heeft (-1,0%). Een MUP van Aus$1,00 (€0,58), Aus$1,30 (€0,75), en Aus$1,50 (€0,87) resulteert in een afname van de totale alcoholconsumptie van respectievelijk 5,8%, 10,7% en 14,9%. Uit deze studie blijkt ook dat de alcoholconsumptie minder sterk afneemt naarmate mensen meer drinken. Dit gaat op voor alle minimum eenheidsprijzen. Een MUP van Aus$1,00 (€0,58) resulteert in een afname van de alcoholconsumptie bij problematische drinkers van 7,2%, bij zware drinkers van 5,2% en bij matige drinkers van 1,1% [10].

Minder ziekenhuisopnames en sterfte

  • Uit Canadese data blijkt een afname van acute (-8,9%) en chronische (-9,2%) ziekenhuisopnames als gevolg van alcoholconsumptie bij een stijging van de minimumprijzen met 10% [11-13].
  • Uit een Schotse modelstudie blijkt dat na de invoering van MUP de ziektelast door alcoholgerelateerde aandoeningen afneemt (gemeten als een toename van Quality-Adjusted Life Years of QALY’s, een gestandaardiseerde maat voor ziektelast). Ook de alcoholgerelateerde sterfte blijkt af te nemen volgens deze studie [10, 14, 15].
  • Een Canadese modelstudie maakt gebruik van geaggregeerde sterftecijfers (2014: 2.850) en ziekenhuisopnamedata (2014: 24.694) in combinatie met gegevens over de verkoop en de prijs van alcohol, om het effect van MUP op gezondheid te schatten. Uit deze studie blijk een afname van de alcoholconsumptie (-4,4%), afname van de sterfgevallen door alcoholgebruik (-5,9%) en afname van ziekenhuisopnamen door alcoholgebruik (-8,4%) bij een MUP van $1,50 (€0,96) per standaardglas alcohol [16].
  • Uit een andere Canadese modelstudie, gebaseerd op hetzelfde model en alcoholverkoopdata uit 2016 en 2017, blijkt dat invoering van een MUP van $1,75 per standaardglas alcohol resulteert in een afname van de alcoholconsumptie (-8,7%) in 2016. Het aantal sterfgevallen en ziekenhuisopnamen door alcoholgebruik daalt hierdoor ook met respectievelijk 732 en 3.762 [17].

Afname verkeersovertredingen en misdrijven en daling zorgkosten

  • Uit Canadese data blijkt een afname van alcoholgerelateerde verkeersovertredingen (-18,8%), van misdrijven tegen personen (-9,7%) en van het totale aantal misdrijven (-9,4%) [18].
  • Uit een Schotse modelstudie blijkt een daling van de zorgkosten van 274 miljoen pond per jaar [10].
  • Uit een modelstudie uit het Verenigd Koninkrijk blijkt een daling van de kosten voor criminaliteit van 73,5 miljoen pond per jaar. Uit dezelfde studie blijkt een daling van de kosten door productieverliezen van 5,6 miljard pond over een periode van 10 jaar [15].

Effecten van MUP vergeleken met andere vormen van prijsbeleid

Uit één modelstudie blijkt dat een minimum unit price van 50 pence in vergelijking met andere vormen van prijsbeleid veruit de hoogste kostenbesparingen én de hoogste afname van de alcoholconsumptie bij zware (-5,9%) en problematische drinkers geeft (-10,3%) [1]. Andere vormen van prijsbeleid die in deze studie werden vergeleken zijn onder andere accijnsverhoging, verbod op verkoop onder de kostprijs en verbod op prijsacties (bepaalde minimumprijs per specifiek product).

Verdelingseffecten van MUP

Door Minimum Unit Pricing zal de prijs van goedkope zwakke en/of sterke alcoholhoudende dranken stijgen. Dit betekent dat mensen uit lagere inkomensgroepen sterker getroffen worden dan mensen uit hogere inkomensgroepen. Dit noemen we een ‘verdelingseffect’.

  • Minimum Unit Pricing heeft een regressief effect voor mensen uit lagere inkomensgroepen. ‘Regressief’ wil zeggen dat mensen uit lagere inkomensgroepen relatief meer benadeeld worden dan mensen uit hogere inkomensgroepen. Omdat de MUP-maatregel relatief goedkope zwakke en/of sterke alcoholhoudende dranken duurder maakt, zullen mensen uit de lagere inkomensgroepen minder alcohol kunnen kopen voor hetzelfde bedrag dan mensen uit de hogere inkomensgroepen. [19].
  • Het regressieve effect van MUP voor mensen uit lagere inkomensgroepen is beperkt: het effect van MUP is het grootst voor de mensen met de hoogste alcoholinname, ongeacht het inkomen [20].
  • Uit aankoopdata blijkt dat de afname van het aantal gekochte grammen alcohol groter is in huishoudens met een laag inkomen (gemiddeld 15 gram per week per huishouden). Deze afname vond alleen plaats in huishoudens die de grootste hoeveelheid alcohol kochten één jaar na invoering van MUP in Schotland [2].

Effecten voor detailhandel en alcoholindustrie

Uit een observationele studie bij kleine retailers blijkt het volgende [21]:

  • Dranken die vóór de invoering van MUP voor minder dan 50 pence per eenheid verkocht werden, zijn gestegen in prijs of uit het assortiment gehaald.
  • Er is een stijging in het aantal producten dat verkocht werd rond de minimum eenheidsprijs.
  • Er zijn na de invoering van MUP nieuwe producten geïntroduceerd met minder inhoud of een lager alcoholpercentage.

Uit interviewstudies onder vertegenwoordigers van de alcoholindustrie in de eerste maanden na invoering van MUP blijkt dat het effect voor retailers en de alcoholindustrie beperkt is [22].

  • De mate van naleving van MUP is bij grote en kleine winkeliers hoog.
  • De horecaverkopen zijn niet beïnvloed.
  • Er zijn geen aanwijzingen voor grenseffecten (kopen van alcohol in buurlanden zonder MUP).
  • MUP heeft geen substantiële invloed op winst, omzet en werkgelegenheid voor retailers in het Engels-Schotse grensgebied. Retailers heel dicht bij de grens beschrijven wel een afname van de omzet.
  • MUP heeft geen effect op de winst voor retailers: de hogere opbrengst wordt gecompenseerd doordat er minder verkocht wordt.
  • MUP heeft een klein negatief effect op de winst van de alcoholindustrie. Daarnaast werd er ook iets minder alcoholhoudende drank geproduceerd, maar dit is slecht een relatief klein deel van de totale hoeveelheid.
  • MUP heeft geen effect op de werkgelegenheid.

Effecten op drinkpatronen van jongeren

Hoewel jongeren gevoeliger lijken voor prijsverhogingen van alcohol [23, 24], blijkt uit een interviewstudie onder jongeren (<18 jaar) dat MUP geen invloed heeft op hun drinkpatronen [25]. Daar zijn een aantal redenen voor.

  • Favoriete drankjes zijn al duurder dan de minimum eenheidsprijs.
  • Jongeren beschikken over voldoende middelen om duurdere drankjes te kopen.
  • Prijs is maar één van de vele factoren die drinkgedrag van jongeren beïnvloeden.

Toekomstige effecten van MUP

De effecten van MUP in Schotland zullen de komende jaren verder geëvalueerd worden door Public Health Scotland om antwoord te krijgen op twee vragen [26].

  • In hoeverre heeft de implementatie van MUP bijgedragen aan het verminderen van aan alcohol gerelateerde gezondheids- en sociale schade?
  • Worden sommige mensen of bedrijven meer beïnvloed (positief of negatief) dan anderen?

Gerelateerde pagina’s Expertisecentrum Alcohol

Links/meer informatie/gerelateerde tools/factsheets artikelen (extern)


Nieuws

Referenties

  1. De Wit, G. A., Visscher, K., Over, E., Van Gelder, N., Everaars, B., Van Gils, P. F., & Voogt, C. (2021). Minimum Unit Pricing voor alcohol - Onderzoek naar de haalbaarheid van invoering in Nederland. Geraadpleegd van: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2021-0014.pdf.
  2. O’Donnell, A., Anderson, P., Jané-Llopis, E., Manthey, J., Kaner, E., & Rehm, J. (2019). Immediate impact of minimum unit pricing on alcohol purchases in Scotland: controlled interrupted time series analysis for 2015-18. bmj, 366, l5274.
  3. Giles L, Robinson M. Monitoring and Evaluating Scotland’s Alcohol Strategy. Monitoring report 2019. Edinburgh: NHS Scotland; 2019.
  4. Xhurxhi, I. P. (2020). The early impact of Scotland's minimum unit pricing policy on alcohol prices and sales. Health Economics, 29(12), 1637-1656.
  5. Giles, L., Robinson, M., & Beeston, C. (2019). Minimum Unit Pricing (MUP) for alcohol evaluation. Sales-based consumption: a descriptive analysis of one-year post-MUP off-trade alcohol sales data.
  6. Robinson, M., Mackay, D., Giles, L., Lewsey, J., & Beeston, C. (2020). Evaluating the Impact of Minimum Unit Pricing (MUP) on Sales-Based Consumption in Scotland: Controlled Interrupted Time Series Analysis. Public Health Scotland: Edinburgh, Scotland.
  7. Stockwell, T., et al., Does minimum pricing reduce alcohol consumption? The experience of a Canadian province. Addiction (Abingdon, England), 2012. 107(5): p. 912-920.
  8. Meier PS, Purshouse R, Brennan A. Policy options for alcohol price regulation: the importance of modelling population heterogeneity. Addiction (Abingdon, England). 2010;105:383-93.
  9. Purshouse RC, Meier PS, Brennan A, Taylor KB, Rafia R. Estimated effect of alcohol pricing policies on health and health economic outcomes in England: an epidemiological model. The Lancet. 2010;375:1355-64.
  10. Jiang, H., Livingston, M., Room, R., Callinan, S., Marzan, M., Brennan, A., & Doran, C. (2020). Modelling the effects of alcohol pricing policies on alcohol consumption in subpopulations in Australia. Addiction, 115(6), 1038-1049.
  11. Stockwell T. Minimum unit pricing for alcohol: the most cost-effective of cancer prevention strategies? Expert Review of Anticancer Therapy. 2017;17:981-3.
  12. Zhao J, Stockwell T. The impacts of minimum alcohol pricing on alcohol attributable morbidity in regions of British Colombia, Canada with low, medium and high mean family income. Addiction (Abingdon, England). 2017;112:1942-51.
  13. Stockwell T, Zhao J, Martin G, Macdonald S, Vallance K, Treno A, et al. Minimum alcohol prices and outlet densities in British Columbia, Canada: estimated impacts on alcohol-attributable hospital admissions. American journal of public health. 2013;103:2014-20.
  14. Brennan A, Meng Y, Holmes J, Hill-McManus D, Meier PS. Potential benefits of minimum unit pricing for alcohol versus a ban on below cost selling in England 2014: Modelling study. BMJ (Online). 2014;349.
  15. Brennan A, Meier P, Purshouse R, Rafia R, Meng Y, Hill-Macmanus D, et al. The Sheffield alcohol policy model - A mathematical description. Health Economics (United Kingdom). 2015;24:1368-88.
  16. Sherk, A., Stockwell, T., April, N., Churchill, S., Sorge, J., & Gamache, P. (2020). The Potential Health Impact of an Alcohol Minimum Unit Price in Québec: An Application of the International Model of Alcohol Harms and Policies. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 81(5), 631-640.
  17. Stockwell, T., Churchill, S., Sherk, A., Sorge, J., & Gruenewald, P. (2020). How many alcohol-attributable deaths and hospital admissions could be prevented by alternative pricing and taxation policies? Modelling impacts on alcohol consumption, revenues and related harms in Canada. Maladies Chroniques et Blessures au Canada, 40.
  18. Stockwell T, Zhao J, Marzell M, Gruenewald PJ, Macdonald S, Ponicki WR, et al. Relationships Between Minimum Alcohol Pricing and Crime During the Partial Privatization of a Canadian Government Alcohol Monopoly. Journal of studies on alcohol and drugs. 2015;76:628-34.
  19. Vandenberg B, Sharma A. Are Alcohol Taxation and Pricing Policies Regressive? Product-Level Effects of a Specific Tax and a Minimum Unit Price for Alcohol. Alcohol and alcoholism (Oxford, Oxfordshire). 2016;51:493-502.
  20. Ludbrook A, Petrie D, McKenzie L, Farrar S. Tackling alcohol misuse: Purchasing patterns affected by minimum pricing for alcohol. Applied Health Economics and Health Policy. 2012;10:51-63.
  21. Evaluating the impact of alcohol minimum unit pricing (MUP) in Scotland: Observational study of small retailers. 2020, Public Health Scotland. Geraadpleegd van: http://www.healthscotland.scot/media/3094/evaluating-the-impact-of-alcohol-minimum-unit-pricing-in-scotland-observational-study-of-small-retailers.pdf
  22. Evaluating the impacts on the alcoholic drinks industry in Scotland: baseline evidence and initial impacts. 2019, NHS Health Scotland. Geraadpleegd van: http://www.healthscotland.scot/media/2809/evaluating-the-impacts-of-mup-on-the-alcoholic-drinks-industry-in-scotland.pdf
  23. How alcohol harms young people and what you can do about it.2015, World Health Organization. Geraadpleegd van: https://www.who.int/publications/i/item/WPR-2015-DNH-002.
  24. Sornpaisarn, B., et al., Can pricing deter adolescents and young adults from starting to drink: an analysis of the effect of alcohol taxation on drinking initiation among Thai adolescents and young adults. Journal of epidemiology and global health, 2015. 5(4): p. S45-S57.
  25. Iconic Consulting. Minimum Unit Pricing in Scotland a Qualitative Study of Children and Young People’s Own Drinking and Related Behaviour. Edinburgh. 2020. Geraagdpleegd van: http://www.healthscotland.scot/media/2947/iconic-mup-cyp-own-drinking-and-related-behaviour-english-jan2020.pdf
  26. Overview of evaluation of MUP. 2021. Geraadpleegd van: http://www.healthscotland.scot/health-topics/alcohol/evaluation-of-minimum-unit-pricing-mup/overview-of-evaluation-of-mup/why-we-are-evaluating-mup.