Wat is de impact van de coronamaatregelen op de locaties van het alcoholgebruik en de alcoholverkoop?

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en het coronavirus (COVID-19)
Ga direct naar achtergrondinformatie


Alcoholgebruik vindt normaalgesproken in verschillende drinkomgevingen plaats: buitenshuis (horeca, evenementen, festivals) en binnenshuis (thuisgebruik). Sinds het begin van de invoering van de coronamaatregelen (maart 2020) is de buitenhuis drinkomgeving verschillende keren veranderd. Tijdens de (intelligente) lockdown (fase 1: 15 maart 2020 tot 1 juni 2020) is het buitenshuis drinken grotendeels weggevallen doordat restaurants en de horeca gesloten werden en het uitgaansleven wegviel. Toen de coronameetregelen werden versoepeld (fase 2: 1 juni 2020 tot 14 oktober 2020), gingen restaurants en de horeca weer open, maar waren er beperkingen van de groepsgrootte, bewegingsruimte en later ook de openingstijden (vanaf september 2020). Tijdens de tweede (gedeeltelijke) lockdown (fase 1: 14 oktober 2020 - 28 april 2021) sloot de horeca opnieuw. Vanaf 28 april 2020 tot heden zijn de coronamaatregelen opnieuw wat versoepeld en zijn de terrassen weer van 12.00 tot 18.00 uur open. De verkoop van alcohol blijft overal verboden tussen 20.00 en 07.00 uur. Ook het thuisbezorgen van alcohol na 20.00 uur blijft verboden.

Een direct gevolg van het sluiten en/of beperken van de openingstijden van de horeca is dat het buitenshuis alcoholgebruik (deels) wordt teruggebracht. Ondanks het sluiten van de horeca, heeft de verwachte verschuiving naar meer binnenshuis alcoholgebruik niet op grote schaal plaatsgevonden tijdens de eerste (intelligente) lockdown. Cijfers van het Voedingscentrum (22 t/m 28 april 2020) lieten zien dat het merendeel van de mensen evenveel (77%) of minder (17%) alcohol kocht in vergelijking met de periode van vóór de coronacrisis [6]. Dat veel mensen minder alcohol kochten kwam waarschijnlijk doordat er minder te vieren was en mensen minder bij elkaar kwamen voor verjaardagen en etentjes thuis. Slechts een klein gedeelte van de mensen (6%) kocht meer alcohol.

Het is de vraag of en hoe de versoepelingen vanaf 28 april 2021 invloed hebben op binnenshuis versus buitenshuis alcoholgebruik. De verwachting is dat het buitenshuis drinken zal toenemen, maar niet in dezelfde mate als vóór de coronacrisis. Er zijn geen aanwijzingen dat het binnenshuis drinken heel erg zal veranderen ten opzichte van de tweede (gedeeltelijke) lockdown.

De vraag in welke drinkomgeving alcohol gedronken wordt is relevant met het oog op mogelijke problemen die kunnen voortkomen door thuisgebruik. Zo is thuisgebruik geassocieerd met een verhoogd risico op huiselijk geweld, en het ‘verkeerde voorbeeld’ geven aan anderen in het huishouden. Het is bijvoorbeeld bekend dat zien drinken doet drinken. Als kinderen hun ouders zien drinken wordt de kans groter dat zij in de adolescentie eerder starten met alcohol drinken [2, 3] en grotere hoeveelheden alcohol drinken [4, 5]. Ook kan er door meer thuisgebruik makkelijker bijgeschonken worden waardoor mensen mogelijk een grotere hoeveelheid alcohol drinken dan dat ze buitenshuis zouden doen. Deze nadelige gevolgen die met name spelen bij binnenshuis alcoholgebruik zijn tegelijkertijd ook de redenen om het binnenshuis alcoholgebruik te ontmoedigen.

Naast de verschuivingen in het binnenshuis en buitenshuis drinken, is het sociale aspect van alcoholgebruik er ook anders uit gaan zien. Zo zijn er nieuwe online drinkrituelen ontstaan. Drankspelletjes via sociale media, digitale borrels en pubquizen komen nu meer voor dan voor de coronacrisis. Verder hebben de coronamaatregelen ook invloed op de sociale dynamiek van het buitenshuis alcoholgebruik. Het zittend drinken met een klein gezelschap aan een tafel is een andere ervaring dan drinken met een grote groep vrienden.

 


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Referenties

  1. Campbell, J. M., & Oei, T. P. (2010). A cognitive model for the intergenerational transference of alcohol use behavior. Addictive Behaviors, 35(2), 73–83. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2009.09.013
  2. Settles, R. E., Zapolski, T. C., & Smith, G. T. (2014). Longitudinal test of a developmental model of the transition to early drinking. Journal of Abnormal Psychology, 123(1), 141–151. https://doi.org/10.1037/a0035670
  3. Simons-Morton, B. (2004). Prospective association of peer influence, school engagement, drinking expectancies, and parent expectations with drinking initiation among sixth graders. Addictive Behaviors, 29(2), 299–309. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2003.08.005
  4. Smit, K., Otten, R., Voogt, C., Kleinjan, M., Engels, R. & Kuntsche, E. (2018). Exposure to drinking mediates the association between parental alcohol use and preteen alcohol use. Addictive behaviors, 87, 244-250.
  5. Colder, C. R., O’Connor, R. M., Read, J. P., Eiden, R. D., Lengua, L. J., Hawk Jr, L. W., … Wieczorek, W. F. (2014). Growth trajectories of alcohol information processing and associations with escalation of drinking in early adolescence. Psychology of Addictive Behaviors, 28(3), 659. https://doi.org/10.1037/a0035271.
  6. Voedingscentrum (2020). Eetgedrag en corona (mei 2020). Geraadpleegd van https://www.voedingscentrum.nl/Assets/Uploads/voedingscentrum/Documents/Professionals/Pers/Persmappen/Rapportage%20-%20Eetgedrag%20en%20corona%20(mei%202020).pdf

Laatst gewijzigd: dinsdag 26 mei 2020 13:50