Wat is de impact van de coronamaatregelen op de locaties van het alcoholgebruik en de alcoholverkoop?

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en het nieuwe coronavirus (COVID-19)
Ga direct naar achtergrondinformatie


Alcoholgebruik vindt normaalgesproken in verschillende drinkomgevingen plaats: buitenshuis (horeca, evenementen, festivals) en binnenshuis (thuisgebruik). Sinds het begin van de invoering van de coronamaatregelen (maart 2020) is de buitenhuis drinkomgeving verschillende keren veranderd. Zo is tijdens de lockdown (15 maart 2020 tot 1 juni 2020) het buitenshuis drinken grotendeels weggevallen doordat de horeca gesloten werd en het uitgaansleven wegviel. Vanaf juni 2020 gingen de cafés weer open met een beperking van groepsgrootte en bewegingsruimte. Vanaf september 2020 waren de openingstijden van de horeca ingeperkt waardoor cafés en horeca eerder op de avond sluiten. Inmiddels (14 oktober - heden) is de horeca weer gesloten en is de verkoop van alcohol overal verboden tussen 20.00 en 07.00.

Een direct gevolg van het sluiten en/of beperken van de openingstijden van de horeca is dat het buitenshuis alcoholgebruik (deels) wordt teruggebracht. Echter, het lijkt dat in de eerste periode van de eerste lockdown de verwachte verschuiving naar meer binnenshuis alcoholgebruik niet op grote schaal heeft plaatsgevonden. Cijfers van het Voedingscentrum (22 t/m 28 april) lieten zien dat het merendeel van de mensen evenveel (77%) of minder (17%) alcohol kocht in vergelijking met de periode van voor de coronacrisis [6]. Dat veel mensen minder alcohol kochten kwam waarschijnlijk doordat er minder te vieren was en mensen minder bij elkaar kwamen voor verjaardagen en etentjes thuis. Slechts een klein gedeelte van de mensen (6%) kocht meer alcohol. Alhoewel het binnenshuis alcoholgebruik ten dele niet is veranderd, heeft er in de eerste periode dus geen grote verschuiving naar meer binnenshuis alcoholgebruik plaatsgevonden.

Nu de horeca weer gesloten is en de verkoop van alcohol verboden is tussen 20.00 en 7.00, is het wederom de vraag of er een verschuiving naar meer binnenshuis alcoholgebruik zal plaatsvinden. Het antwoord op deze vraag is nog onbekend. Er zijn verschillende scenario’s mogelijk. Het is wederom mogelijk dat er geen verschuiving plaats vindt. Een andere scenario is dat mensen meer alcohol zullen gaan kopen in de supermarkt of online ten behoeve van het thuisgebruik.

De vraag met betrekking tot waar er alcohol gebruikt wordt is relevant met het oog op mogelijke problemen die kunnen voortkomen door thuisgebruik. Zo is thuisgebruik geassocieerd met een verhoogd risico op huiselijk geweld, en het ‘verkeerde voorbeeld’ geven aan anderen in het huishouden. Het is bijvoorbeeld bekend dat zien drinken doet drinken. Als kinderen hun ouders zien drinken wordt de kans groter dat zij in de adolescentie eerder starten met alcohol drinken [2, 3] en grotere hoeveelheden alcohol drinken [4, 5]. Ook kan er door meer thuisgebruik makkelijker bijgeschonken worden waardoor mensen mogelijk een grotere hoeveelheid drinken dan dat ze buitenshuis zouden doen. Deze nadelige gevolgen die met name spelen bij binnenshuis alcoholgebruik zijn tegelijkertijd ook de redenen om het binnenshuis alcoholgebruik te ontmoedigen. Onlangs heeft een groot online verkoopconcern besloten om te stoppen met de online alcoholverkoop.

Naast dat er verschuivingen kunnen plaatsvinden in het alcoholgebruik binnenshuis en buitenshuis, is de sociale setting van alcoholgebruik er ook anders uit gaan zien. Zo werden er tijdens de lockdown nieuwe online drinkrituelen bedacht, zoals drankspelletjes via sociale media en digitale borrels en pubquizen. Verder hebben de coronamaatregelen invloed gehad op de sociale dynamiek van het alcoholgebruik buitenshuis. Het staand een biertje drinken met een grote groep vrienden aan de bar wordt waarschijnlijk heel anders ervaren dan wanneer er in kleine groepjes aan tafels gezeten moet worden.


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Referenties

  1. Campbell, J. M., & Oei, T. P. (2010). A cognitive model for the intergenerational transference of alcohol use behavior. Addictive Behaviors, 35(2), 73–83. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2009.09.013
  2. Settles, R. E., Zapolski, T. C., & Smith, G. T. (2014). Longitudinal test of a developmental model of the transition to early drinking. Journal of Abnormal Psychology, 123(1), 141–151. https://doi.org/10.1037/a0035670
  3. Simons-Morton, B. (2004). Prospective association of peer influence, school engagement, drinking expectancies, and parent expectations with drinking initiation among sixth graders. Addictive Behaviors, 29(2), 299–309. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2003.08.005
  4. Smit, K., Otten, R., Voogt, C., Kleinjan, M., Engels, R. & Kuntsche, E. (2018). Exposure to drinking mediates the association between parental alcohol use and preteen alcohol use. Addictive behaviors, 87, 244-250.
  5. Colder, C. R., O’Connor, R. M., Read, J. P., Eiden, R. D., Lengua, L. J., Hawk Jr, L. W., … Wieczorek, W. F. (2014). Growth trajectories of alcohol information processing and associations with escalation of drinking in early adolescence. Psychology of Addictive Behaviors, 28(3), 659. https://doi.org/10.1037/a0035271.
  6. Voedingscentrum (2020). Eetgedrag en corona (mei 2020). Geraadpleegd van https://www.voedingscentrum.nl/Assets/Uploads/voedingscentrum/Documents/Professionals/Pers/Persmappen/Rapportage%20-%20Eetgedrag%20en%20corona%20(mei%202020).pdf

Laatst gewijzigd: dinsdag 26 mei 2020 13:50