Wat is de impact van de coronamaatregelen op de locaties van het alcoholgebruik en de alcoholverkoop?

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en het coronavirus (COVID-19)
Ga direct naar achtergrondinformatie


Alcoholgebruik vindt normaalgesproken in verschillende drinkomgevingen plaats: buitenshuis (horeca, evenementen, festivals) en binnenshuis (thuisgebruik). Sinds het begin van de invoering van de coronamaatregelen (maart 2020) is de buitenhuis drinkomgeving verschillende keren veranderd. Tijdens de (intelligente) lockdown (15 maart 2020 tot 1 juni 2020) is het buitenshuis drinken grotendeels weggevallen doordat restaurants en de horeca gesloten werden en het uitgaansleven wegviel. Toen de coronameetregelen werden versoepeld (1 juni 2020 tot 14 oktober 2020), gingen restaurants en de horeca weer open, maar waren er beperkingen van de groepsgrootte, bewegingsruimte en later ook de openingstijden (vanaf september 2020). Tijdens de tweede (gedeeltelijke) lockdown (14 oktober 2020 - 28 april 2021) sloot de horeca opnieuw. Vanaf 28 april 2020 werden coronamaatregelen in fases versoepeld waarin terrassen, restaurants en clubs (gedeeltelijk) open gingen. Ook het alcoholverbod tussen 20.00 en 07.00 uur werd opgeheven.

Een direct gevolg van het sluiten en/of beperken van de openingstijden van de horeca was dat het buitenshuis alcoholgebruik (grotendeels) verdween. Ondanks het sluiten van de horeca, heeft de verwachte verschuiving naar meer binnenshuis alcoholgebruik niet op grote schaal plaatsgevonden. Cijfers van het Voedingscentrum (22 t/m 28 april 2020) lieten zien dat het merendeel van de mensen evenveel (77%) of minder (17%) alcohol kocht in vergelijking met de periode vóór de coronacrisis [6]. Dat veel mensen minder alcohol kochten kwam waarschijnlijk doordat er minder te vieren was en mensen minder bij elkaar kwamen voor verjaardagen en etentjes thuis. Slechts een klein gedeelte van de mensen (6%) kocht meer alcohol.

De drinkomgeving waarin alcohol gedronken wordt is relevant met het oog op mogelijke problemen die kunnen voortkomen door thuisgebruik. Zo is thuisgebruik geassocieerd met een verhoogd risico op huiselijk geweld, en het ‘verkeerde voorbeeld’ geven aan anderen in het huishouden. Vanuit het idee ‘zien drinken doet drinken’, is bijvoorbeeld bekend dat als kinderen hun ouders zien drinken de kans groter wordt dat zij in de adolescentie eerder starten met alcohol drinken [2, 3] en grotere hoeveelheden alcohol drinken [4, 5]. Ook kan er door meer thuisgebruik makkelijker bijgeschonken worden waardoor mensen mogelijk een grotere hoeveelheid alcohol drinken dan dat ze buitenshuis zouden doen. Deze nadelige gevolgen die met name spelen bij binnenshuis alcoholgebruik zijn tegelijkertijd ook de redenen om het binnenshuis alcoholgebruik te ontmoedigen. Naast de verschuivingen in het binnenshuis en buitenshuis drinken, ging het sociale aspect van alcoholgebruik er ook anders uitzien. Zo ontstonden er nieuwe online drinkrituelen. Drankspelletjes via sociale media, digitale borrels, proeverijen en pubquizen werden steeds populairder. Tot zover is het nog onduidelijk of deze nieuwe drinkrituelen en binnenshuis alcoholgebruik stand zullen houden tot ver na de coronacrisis.


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Referenties

1. Campbell, J. M., & Oei, T. P. (2010). A cognitive model for the intergenerational transference of alcohol use behavior. Addictive Behaviors, 35(2), 73–83. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2009.09.013
2. Settles, R. E., Zapolski, T. C., & Smith, G. T. (2014). Longitudinal test of a developmental model of the transition to early drinking. Journal of Abnormal Psychology, 123(1), 141–151. https://doi.org/10.1037/a0035670
3. Simons-Morton, B. (2004). Prospective association of peer influence, school engagement, drinking expectancies, and parent expectations with drinking initiation among sixth graders. Addictive Behaviors, 29(2), 299–309. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2003.08.005
4. Smit, K., Otten, R., Voogt, C., Kleinjan, M., Engels, R. & Kuntsche, E. (2018). Exposure to drinking mediates the association between parental alcohol use and preteen alcohol use. Addictive behaviors, 87, 244-250.
5. Colder, C. R., O’Connor, R. M., Read, J. P., Eiden, R. D., Lengua, L. J., Hawk Jr, L. W., … Wieczorek, W. F. (2014). Growth trajectories of alcohol information processing and associations with escalation of drinking in early adolescence. Psychology of Addictive Behaviors, 28(3), 659. https://doi.org/10.1037/a0035271.
6. Voedingscentrum (2020). Eetgedrag en corona (mei 2020). Geraadpleegd van https://www.voedingscentrum.nl/Assets/Uploads/voedingscentrum/Documents/Professionals/Pers/Persmappen/Rapportage%20-%20Eetgedrag%20en%20corona%20(mei%202020).pdf


Laatst gewijzigd: dinsdag 14 september 2021 13:50