Verklaringen alcohol en gewichtstoename

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en gewicht
Ga direct naar achtergrondinformatie


Er zijn verschillende mechanismen die ertoe kunnen leiden dat alcohol het lichaamsgewicht beïnvloedt. Hieronder gaan we kort in op een aantal van die mechanismen. 

Alcoholhoudende dranken bevatten veel calorieën

Alcohol is een calorierijke stof. Zo bevat 1 gram alcohol ongeveer 7,1 kcal. Een standaardglas alcohol bestaat uit 10 gram ethanol, dus een glas bevat 71 kcal alleen al op basis van de alcohol. Wanneer de alcohol in bier of suikerrijke mixdrankjes zit, komen de calorieën uit suikers en andere koolhydraten hier nog bij. Zo bevat een standaardglas pils bijvoorbeeld in totaal 110 kcal [1]. Mensen die alcohol drinken lijken de calorieën uit alcohol niet of nauwelijks te compenseren door bijvoorbeeld minder te eten. Dit komt waarschijnlijk omdat er minder snel een gevoel van verzadiging optreedt bij vloeibare calorieën [2]. 

Alcohol kan de eetlust doen toenemen

Alcohol kan ervoor zorgen dat mensen meer gaan eten [3,4]. Dit is vooral het geval bij bierdrinkers, die al vaker een ongezonder eetpatroon hebben [5]. Overmatig eten kan dan juist extra nadelig zijn. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom mensen meer gaan eten wanneer ze onder invloed zijn. Zo kan er een (onbewuste) associatie tussen eten en alcohol worden gelegd, waardoor alcohol het belonende effect van eten vergroot [2]. Ook werkt alcohol ontremmend waardoor er een grotere neiging is om te veel te eten en het moeilijker is om te stoppen met eten. Verder blijkt dat alcohol de werking van hormonen en neurotransmitters kan verstoren die een belangrijke rol spelen in het geven van een verzadigd gevoel en het bevorderen van eetlust [2]. 

Ook is er een overlap tussen de (genetische) aanleg die bijdraagt aan het te veel alcohol drinken en te veel eten [6,7]. Met andere woorden: de neiging om te veel eten en te veel te drinken komen vaak samen voor en kunnen eraan bijdragen dat gewichtstoename en obesitas en (over)consumptie van alcohol vaak samen voorkomen.

Alcohol beïnvloedt de prioriteiten van de lever

Bij het drinken van alcohol geeft de lever prioriteit aan de afbraak van alcohol in plaats van vet. Dit leidt tot een toename van vetopslag in het lichaam [8, 9, 10]. Zoals we eerder besproken, lijkt er een voorkeur te zijn voor de opslag van vet in de buikregio [10]. Ditzelfde mechanisme is onderliggend aan bijvoorbeeld de vervetting van de lever


Referenties

  1. Voedingscentrum. Geraadpleegd van: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/alcohol.aspx en https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/ondergewicht.aspx#blok3 en https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/afvallen-en-gewicht/waarom-is-buikvet-slechter-dan-vet-bij-de.aspx
  2. Yeomans MR. (2010).   Alcohol, appetite and energy balance: is alcohol intake a risk factor for obesity? Physiol Behav.;100:82–9. doi: 10.1016/j.physbeh.2010.01.012. 
  3. Kwok, A., Dordevic, A. L., Paton, G., Page, M. J., & Truby, H. (2019). Effect of alcohol consumption on food energy intake: A systematic review and meta-analysis. British Journal of Nutrition, 121(5), 481-495.
  4. Cummings, J. R., Gearhardt, A. N., Ray, L. A., Choi, A. K., & Tomiyama, A. J. (2020). Experimental and observational studies on alcohol use and dietary intake: a systematic review. Obesity Reviews, 21(2), e12950.
  5. Rosell, M., De Faire, U., & Hellenius, M. L. (2003). Low prevalence of the metabolic syndrome in wine drinkers—is it the alcohol beverage or the lifestyle? European journal of clinical nutrition, 57(2), 227-234.
  6. Munn-Chernoff, M. A., Duncan, A. E., Grant, J. D., Wade, T. D., Agrawal, A., Bucholz, K. K., ... & Heath, A. C. (2013). A twin study of alcohol dependence, binge eating, and compensatory behaviors. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 74(5), 664-673.
  7. Escrivá-Martínez T, Herrero R, Molinari G, Rodríguez-Arias M, Verdejo-García A, Baños RM. (2020). Binge eating and binge drinking: a two-way road? An integrative review. Curr Pharm Des.. doi: 10.2174/1381612826666200316153317. Online ahead of print. PMID: 32175840
  8.  Raben A, Agerholm-Larsen L, Flint A, Holst JJ, Astrup A.   . Am J Clin Nutr. 2003;77(1):91–100.
  9.  Suter, P. M., & Tremblay, A. (2005). Is alcohol consumption a risk factor for weight gain and obesity?. Critical reviews in clinical laboratory sciences, 42(3), 197-227.
  10.  Sumi, M., Hisamatsu, T., Fujiyoshi, A., Kadota, A., Miyagawa, N., Kondo, K., ... & Sato, A. (2018). Association of alcohol consumption with fat deposition in a community-based   sample of Japanese men: The Shiga Epidemiological Study of Subclinical Atherosclerosis (SESSA). Journal of epidemiology, JE20170191.