Veranderingen in het alcoholgebruik tijdens de coronacrisis

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en het nieuwe coronavirus (COVID-19)
Ga direct naar achtergrondinformatie


Er is momenteel nog veel onbekend over wat de korte- en lange termijn gevolgen van de coronacrisis op het alcoholgebruik in Nederland zijn.

Korte-termijn effecten

Er ontstaat momenteel (mei 2020) een eerste beeld van het alcoholgebruik in Nederland tijdens de coronacrisis. De meeste mensen blijven evenveel alcohol drinken als voor de crisis (schattingen variëren van 55%-69%) [1, 2, 3]. Maar er is ook een grote groep mensen die veranderingen in alcoholgebruik laat zien.

Aan de ene kant neemt het alcoholgebruik af (17,7%-22,1%) en kopen mensen minder alcohol [2]. Als gevolg van de maatregelen zijn er ook minder gelegenheden in de horeca en uitgaansleven waarbij alcohol kan worden gedronken (zie ook beschikbaarheid van alcohol en COVID-19). Zeker voor mensen die overwegend alcohol buiten de deur drinken, zou dit een grote factor in de afname van alcoholgebruik kunnen zijn.

Aan de andere kant is er een grote groep mensen die juist meer zijn gaan drinken (11%- 21,2%). Vanuit een gezondheidsoogpunt is deze groep het meest belangrijk, omdat hier de grootste zorgen over zijn. Er is nog veel onbekend over deze groep. Hoeveel drinken zij meer en wat karakteriseert deze groep (hier zijn wel ideeën over, zie ook het item risicogroepen tijdens de coronacrisis) En misschien wel één van de belangrijkste vragen: is de toename van het alcoholgebruik tijdelijk of ontwikkelt een deel van de mensen een problematisch patroon van alcoholgebruik op de lange-termijn?

Lange-termijn effecten

De lange-termijn effecten van de huidige coronacrisis weten we nog niet. Op basis van eerder onderzoek is echter wel te verwachten dat het alcoholgebruik bij een gedeelte van de bevolking zal toenemen [4]. Zo bleek dat er in de jaren na de uitbraak van het SARS-virus in 2003 een toename was in (problematisch) alcoholgebruik onder een deel van de bevolking [5, 6, 7]. Er werd bijvoorbeeld gezien dat drie jaar na de uitbraak, zorgpersoneel dat blootgesteld was aan hoge risico’s meer alcohol dronk dan zorgpersoneel dat deze risico’s niet had ervaren [7]. Ook na andere (natuur)rampen (bv. orkaan) wordt soms een stijging in het alcoholgebruik bij subgroepen gezien [8, 9].

Deze stijging wordt verwacht door de toename in negatieve emoties en verslechterde mentale gezondheid als gevolg van de ramp. Zo is er na rampen een toename van posttraumatische stress symptomen, angst en depressieve klachten te verwachten [10, 11]. Deze emoties zijn geassocieerd met een toename in alcoholgebruik [12], zeker bij mensen die alcohol gebruiken om met negatieve emoties om te kunnen gaan (coping is hun drinkmotief) [13, 14]. Omdat alcoholgebruik op zichzelf ook angst en stress kan veroorzaken [14], kunnen mensen die alcohol gebruiken om met angst om te gaan in een negatieve vicieuze cirkel komen. 

Daarentegen zou ook op de lange-termijn een deel van de mensen ook minder kunnen gaan drinken of zelfs kunnen gaan stoppen. Ook al is het nog vroeg om harde uitspraken te doen over economische ontwikkelingen, het is erg aannemelijk dat er een nieuwe economische recessie aan zit te komen. In periodes van economische recessie wordt er vaker een afname in alcoholgebruik gezien, omdat mensen minder geld te besteden hebben [4, 15].  Dus ook op de lange termijn kan er zowel een toe- als een afname van alcoholgebruik gezien worden.

Vanuit een gezondheidsperspectief is het belangrijk dat er voor de groep die meer is gaan drinken (of nog steeds veel drinkt), nagedacht wordt over passende preventieve (beleids)maatregelen en een goed aanbod van laagdrempelige interventies.


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Referenties

  1. RIVM/GGDgohr (2020). Onderzoek gedragsmaatregelen en welbevinden. Geraadpleegd van https://www.rivm.nl/onderzoek/gedrag/onderzoek-gedragsmaatregelen-en-welbevinden
  2. Voedingscentrum (2020). Eetgedrag en corona (mei 2020). Geraadpleegd van https://www.voedingscentrum.nl/Assets/Uploads/voedingscentrum/Documents/Professionals/Pers/Persmappen/Rapportage%20-%20Eetgedrag%20en%20corona%20(mei%202020).pdf
  3. Trimbos-instituut (2020). Corona monitor psychische gezondheid (ongepubliceerde resultaten).
  4. Rehm, J., Kilian, C., Ferreira-Borges, C., Jernigan, D., Monteiro, M., Parry, C.D.H., Sanchez, Z.M., Manthey, J. (2020). Alcohol use in times of the COVID 19: implications for monitoring and policy. Drug and Alcohol Review.
  5. Lau, J. T., Yang, X., Pang, E., Tsui, H. Y., Wong, E., & Wing, Y. K. (2005). SARS-related perceptions in Hong Kong. Emerging infectious diseases, 11(3), 417.
  6. Maunder, R. G., Lancee, W. J., Balderson, K. E., Bennett, J. P., Borgundvaag, B., Evans, S., ... & Hall, L. M. (2006). Long-term psychological and occupational effects of providing hospital healthcare during SARS outbreak. Emerging infectious diseases, 12(12), 1924.
  7. Wu, P., Liu, X., Fang, Y., Fan, B., Fuller, C. J., Guan, Z., ... & Litvak, I. J. (2008). Alcohol abuse/dependence symptoms among hospital employees exposed to a SARS outbreak. Alcohol & Alcoholism, 43(6), 706-712.
  8. Keyes, K. M., Hatzenbuehler, M. L., Grant, B. F., & Hasin, D. S. (2012). Stress and alcohol: epidemiologic evidence. Alcohol research: current reviews.
  9. Cerdá, M., Tracy, M., & Galea, S. (2011). A prospective population based study of changes in alcohol use and binge drinking after a mass traumatic event. Drug and alcohol dependence, 115(1-2), 1-8.
  10. Brooks, S. K., Webster, R. K., Smith, L. E., Woodland, L., Wessely, S., Greenberg, N., & Rubin, G. J. (2020). The psychological impact of quarantine and how to reduce it: rapid review of the evidence. The Lancet.
  11. Lai, J., Ma, S., Wang, Y., Cai,Z., Hu, J., Wei, N., .. &Hu, S. (2020). Factors associated with mental health outcomes among health care workers exposed to coronavirus disease 2019. Jama Network Open, 3(3): e203976.
  12. De Goeij, M.C., Suhrcke, M., Toffolutti, V., van de Mheen, D., Schoenmakers, T.M. and Kunst, A.E., 2015. How economic crises affect alcohol consumption and alcohol-related health problems: a realist systematic review. Social Science & Medicine, 131, pp.131-146.
  13. Turner, S., Mota, N., Bolton, J., & Sareen, J. (2018). Self‐medication with alcohol or drugs for mood and anxiety disorders: A narrative review of the epidemiological literature. Depression and anxiety, 35(9), 851-860.
  14. Vorspan, F., Mehtelli, W., Dupuy, G., Bloch, V., & Lépine, J. P. (2015). Anxiety and substance use disorders: co-occurrence and clinical issues. Current psychiatry reports, 17(2), 4.
  15. Bor, J., Basu, S., Coutts, A., McKee, M., & Stuckler, D. (2013). Alcohol use during the great recession of 2008–2009. Alcohol and alcoholism, 48(3), 343-348.

Laatst gewijzigd: dinsdag 2 juni 2020 14:42