Uitdagingen voor alcoholbeleid per fase van de coronacrisis

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol, gemeenten en het coronavirus (COVID-19)
Ga direct naar achtergrondinformatie


De coronacrisis wordt gekenmerkt door periode van strenge, minder strenge en nagenoeg geen maatregelen. Deze perioden kennen verschillende uitdagingen voor lokaal alcoholbeleid.

Perioden van strenge maatregelen; horeca, uitgaansgelegenheden en winkels (bijna) volledig gesloten

We zijn door een aantal lockdowns gegaan in de coronacrisis. We weten inmiddels dat de lockdown veranderingen teweeg heeft gebracht in het alcoholconsumptiepatroon onder meerdere groepen. Lees hier meer over in het item ‘Veranderingen in het alcoholgebruik tijdens de coronacrisis’. Vooral onder mensen die al kwetsbaar waren voor de crisis, lijkt alcoholproblematiek te verergeren. In dit soort perioden is het vooral van belang om:

  • contact te houden met de groep die meer is gaan drinken;
  • online aanbod toegankelijk en zichtbaar te maken en;
  • kennis te vergroten over het belang van het beperken van alcoholgebruik voor je mentale en fysieke weerstand.

Perioden van versoepelingen; horeca en winkels (gedeeltelijk en onder voorwaarden) weer open

In de zomer van 2020 was er een eerste fase waarin er versoepelingen van de coronamaatregelen mogelijk waren. Ook sinds mei 2021 zijn er weer steeds meer coronamaatregelen losgelaten. Zo zijn de terrassen weer open, hebben sportclubs hun activiteiten weer opgepakt, mogen we weer naar de bioscoop en kunnen we meer culturele activiteiten ondernemen. Dit alles onder de voorwaarde dat we 1,5 meter afstand houden tot elkaar. Mensen kijken ernaar uit om na lange tijd van thuis zijn weer sociale activiteiten te ondernemen buitenshuis en dat brengt de nodige risico’s met zich mee, ook op het gebied van alcoholgebruik. Alcoholgebruik kan ontremd gedrag veroorzaken, wat bijvoorbeeld tot gevolg kan hebben dat de 1,5 meter afstand niet in acht wordt genomen.

Hierin ligt een belangrijke taak voor gemeenten en handhaving. Lees hierover meer in het item Handhaving van de Alcoholwet bij heropening van de horeca.

Naast uitdagingen met betrekking tot handhaving zijn er in dit soort perioden ook grote uitdagingen met betrekking tot vroegsignalering. Daarover meer in het item Vroegsignalering alcoholproblematiek tijdens de coronacrisis. Ook van belang is het bewaken dat diegenen die verslavingshulpverlening nodig hadden/hebben, dat ook tijdig konden/kunnen krijgen. Zie hiervoor de website van Verslavingskunde Nederland.

Lange termijn effecten van de coronacrisis en de -maatregelen

De ervaring leert dat perioden van crisis vaak worden gevolgd door periode van recessie, al lijkt de economie zich sneller te herstellen dan verwacht. Uit eerdere tijden van recessie blijkt dat alcoholgebruik en alcoholproblematiek in dit soort tijden sterk toeneemt [1 t/m 8]. Dit geldt vooral bij mensen die te maken hebben met stress (door bijvoorbeeld de thuissituatie) en inkomensonzekerheid.

De uitdaging om een balans te vinden tussen het stimuleren van een gezonde leefstijl, werkgelegenheid in de horeca overeind houden, bezuinigingen doorvoeren en mogelijk ook nog altijd nieuwe infecties met het coronavirus (covid-19) voorkomen, wordt in deze fase nog groter. De financiering van preventie en vroegsignalering staan vaak als eerste onder druk in tijden van bezuinigingen, terwijl die op de lange termijn juist rendement opleveren.

Belangrijke taken, vooral nu voor gemeenten zijn het ontwikkelen van een duidelijke visie op integraal alcoholbeleid en leefstijlbeleid, waardoor er geen spanning ontstaat tussen verschillende beleidsvelden. Idealiter is dergelijk beleid de basis voor de aanpak in de huidige fase.


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Referenties

  1. Rehm, J., Kilian, C., Ferreira-Borges, C., Jernigan, D., Monteiro, M., Parry, C.D.H., Sanchez, Z.M., Manthey, J. (2020). Alcohol use in times of the COVID 19: implications for monitoring and policy. Drug and Alcohol Review.
  2.  Lau, J. T., Yang, X., Pang, E., Tsui, H. Y., Wong, E., & Wing, Y. K. (2005). SARS-related perceptions in Hong Kong. Emerging infectious diseases, 11(3), 417.
  3. Maunder, R. G., Lancee, W. J., Balderson, K. E., Bennett, J. P., Borgundvaag, B., Evans, S., ... & Hall, L. M. (2006). Long-term psychological and occupational effects of providing hospital healthcare during SARS outbreak. Emerging infectious diseases, 12(12), 1924.
  4. Wu, P., Liu, X., Fang, Y., Fan, B., Fuller, C. J., Guan, Z., ... & Litvak, I. J. (2008). Alcohol abuse/dependence symptoms among hospital employees exposed to a SARS outbreak. Alcohol & Alcoholism, 43(6), 706-712.
  5. Keyes, K. M., Hatzenbuehler, M. L., Grant, B. F., & Hasin, D. S. (2012). Stress and alcohol: epidemiologic evidence. Alcohol research: current reviews.
  6. Cerdá, M., Tracy, M., & Galea, S. (2011). A prospective population based study of changes in alcohol use and binge drinking after a mass traumatic event. Drug and alcohol dependence, 115(1-2), 1-8.
  7. Harhay, M. O., Bor, J., Basu, S., McKee, M., Mindell, J. S., Shelton, N. J., & Stuckler, D. (2014). Differential impact of the economic recession on alcohol use among white British adults, 2004–2010. The European Journal of Public Health, 24(3), 410-415.
  8. Bor, J., Basu, S., Coutts, A., McKee, M., & Stuckler, D. (2013). Alcohol use during the great recession of 2008–2009. Alcohol and alcoholism, 48(3), 343-348.

Laatst gewijzigd: dinsdag 26 mei 2020 14:05