Prijsbeleid alcohol

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcoholbeleid en wetgeving
Ga direct naar achtergrondinformatie


Prijs is een belangrijke factor van de (door de consument ervaren) beschikbaarheid van alcohol. Er is overtuigend bewijs dat een prijsverhoging van alcoholhoudende dranken leidt tot een daling in het alcoholgebruik en de daaraan gerelateerde problemen [1]. Jongeren, een risicogroep van problematisch alcoholgebruik, zijn extra gevoelig voor een prijsverhoging van alcohol omdat zij minder geld te besteden hebben. Ook overmatige, zware en problematische drinkers zijn gevoelig voor een prijsverhoging, aangezien deze typen drinkers de meeste (goedkope) alcohol kopen [2].

Een prijsverhoging kan op verschillende manieren worden ingevoerd. Nederland heeft in twee wetten bepalingen opgenomen die betrekking hebben op de prijs van alcohol.

Accijns

Accijns is een verbruiksbelasting op brandstoffen, alcoholhoudende producten en tabaksproducten. Accijns is inbegrepen in de prijs die de consument betaalt voor alcohol. Er is overtuigend bewijs dat het heffen van accijns één van de drie beleidsmaatregelen is die het meest kosteneffectief, betaalbaar en uitvoerbaar zijn op het voorkomen en terugdringen van schade door (problematisch) alcoholgebruik [1]. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt dit één van de drie ‘Best Buys’ voor alcoholbeleid. Door middel van handhaving wordt de naleving van deze beleidsmaatregel bewaakt. In Nederland valt het heffen van accijns onder het ministerie van Financiën en is vastgelegd in de Wet op de accijns. De Nederlandse wetgeving volgt de richtlijnen van de Europese Unie. Op de website van de Belastingdienst is een overzicht van de actuele tarieven voor de accijns.

Prijsacties en happy hours

In de Drank- en Horecawet (art. 25d) is een mogelijkheid voor gemeenten opgenomen om prijsacties in de detailhandel en happy hours in de horeca deels te verbieden.

Het gaat om:

  • prijsacties in de detailhandel van meer dan 30% korting op de reguliere prijs en niet langer dan een week duren;
  • prijsacties in de horeca (ook wel happy hours genoemd) van meer dan 40% korting op de reguliere prijs en niet langer dan een dag duren.

In 2015 had 47,1% van de gemeenten een verbod op happy hours in de horeca ingevoerd en 16,5% een verbod op prijsacties in de detailhandel. Gemeenten ervaren de nodige problemen bij het implementeren van het verbod op prijsacties, waaronder de prijsacties van supermarktketens die op landelijk niveau vastgelegd worden.

In de Kamerbrief van 16 december 2016 gaf toenmalig staatssecretaris Van Rijn aan dat hij overwoog om de prijsacties op landelijk niveau te regelen [3]. Dit is tot op heden niet geregeld. De huidige staatssecretaris Blokhuis liet op 23 november 2018, in de Kamerbrief bij het aanbieden van het Nationaal Preventieakkoord aan de Tweede Kamer, hierover het volgende optekenen [4]:

‘Ter ondersteuning van het Nationaal Preventieakkoord neemt het kabinet ook zelfstandig een maatregel op het thema problematisch alcoholgebruik. Over deze maatregel is niet onderhandeld aan de deeltafel. In het aankomende wijzigingstraject van de Drank- en Horecawet zal het toegestane percentage korting op de reguliere prijs voor verstrekkers van alcohol voor gebruik elders dan ter plaatse (bv. supermarkten of slijterijen) worden beperkt tot maximaal 25%. Het ministerie van VWS zal deze wetswijziging na twee jaar evalueren.’

Minimum Unit Pricing (MUP)

De Nederlandse overheid overweegt in de toekomst een aanvullende prijsmaatregel in te voeren, de zogenoemde Minimum Unit Pricing (MUP). MUP hanteert een bodemprijs waaronder een enkele alcoholeenheid niet aan consumenten kan worden verkocht. De bodemprijs richt zich op de prijs van relatief goedkope en/of sterke alcoholhoudende dranken die voornamelijk worden gekocht door overmatige, zwaar en/of problematische drinkers. Deze typen drinkers drinken de meeste (goedkope) alcohol en hebben meer last van schadelijke gezondheidseffecten van alcoholgebruik dan matige drinkers [2].


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Referenties

  1. Babor, T., Caetano, R., Casswell, S., Edwards, G., Giesbrecht, N., Graham, K., … Rossow, I. (2010). Alcohol: No Ordinary Commodity. Research and Public Policy, Second Edition. Oxford: Oxford University Press.

  2. O’Donnell, A., Anderson, P., Jané-Llopis, E., Manthey, J., Kaner, E., & Rehm, J. (2019). Immediate impact of minimum unit pricing on alcohol purchases in Scotland: controlled interrupted time series analysis for 2015-18. bmj, 366, l5274.
  3. Rijn, van M. (2016, 16 december). Kamerbrief over evaluatie drank- en horecawet, geraadpleegd van www.rijksoverheid.nl.
  4. Blokhuis, P. (2018, 23 november). Kamerbrief over Nationaal Preventieakkoord, geraadpleegd van www.rijksoverheid.nl.

Laatst gewijzigd: donderdag 3 september 2020 12:30