Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)

Dit item maakt deel uit van dossiers: Alcohol en gemeenten, Alcohol en jongeren
Ga direct naar achtergrondinformatie


‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)’ is een Nederlandse preventieaanpak, die gebaseerd is op het IJslandse preventiemodel. Het IJslandse preventiemodel is ontwikkeld door Planet Youth.

OKO helpt gemeenten om op basis van cijfers over de lokale jeugd te werken aan gezonde en gelukkige jongeren en te voorkomen dat zij alcohol of drugs gebruiken of roken. De aanpak wordt door de gemeente uitgevoerd, samen met partners uit de gemeente die betrokken zijn bij opgroeiende jeugd. OKO richt zich op jongeren van 10 tot 18 jaar.

In dit item gaan we in op de pilot met het IJslandse model in Nederland waarop OKO is gebaseerd en geven we inzicht in de domeinen, werkwijze en uitgangspunten van OKO. 

Lees meer over wat gemeenten moeten weten als ze aan de slag willen met OKO.

Pilot: Het IJslandse model in Nederland

Brede aandacht van landelijke media over het succes van het IJslandse model wekte in de zomer van 2017 de interesse van Nederlandse gemeenten en landelijke partijen. Om de aanpak verder te verkennen en te kijken of en hoe deze in Nederland ingevoerd kan worden, is er van 2018 tot 2021 een pilottraject uitgevoerd. De gemeenten Amersfoort, Hardenberg, samenwerkingsverband Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden), Súdwest-Fryslân, Texel en Urk namen deel aan het pilottraject van 2018 en 2021. De gemeenten werden ondersteund door het Trimbos-instituut, het Nederlands Jeugdinstituut en de IJslandse organisatie Planet Youth. 

Bekijk de inspiratiesessie van 27 mei 2021 waarin de deelnemende gemeenten hun ervaringen delen over de pilot of ga naar het evaluatierapport.

De domeinen in de leefomgeving van jongeren
OKO richt zich op de belangrijkste factoren in de leefomgeving van jongeren die het risico op middelengebruik verkleinen (beschermende factoren) of het risico vergroten (risicofactoren). Deze factoren zijn uit wetenschappelijk onderzoek naar voren gekomen. In elk van de vier domeinen gaan samenwerkingspartners met de factoren aan de slag. Ze versterken de beschermende factoren en pakken de risicofactoren aan. 

Beschermende factoren

Steun van ouders en een positieve sfeer op school verhogen het geluk van jongeren. Deze beschermende factoren kunnen daarnaast voorkomen dat jongeren  gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken. 

Risicofactoren 

Pesten en tot laat buiten rondhangen verminderen juist het geluk van jongeren en vergroten de kans dat ze gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken.

De werkwijze van OKO
De gemeente coördineert de aanpak en  brengt ouders en lokale partners bij elkaar zodat er een ‘community’ ontstaat rond de opgroeiende jongeren. Samen doorlopen zij iedere twee jaar de aanpak van OKO: van monitoring naar dialoog, beleidsvorming en uitvoering.  

  1. Monitoring. Jongeren in het voortgezet onderwijs vullen een vragenlijst in over hoe ze zich voelen, in hoeverre ze alcohol, drugs of tabak gebruiken en over de aanwezigheid van beschermende en risicofactoren.  
  2. Dialoog. Kort na de afname van de vragenlijst bespreekt de gemeente de resultaten met de scholen, ouders en andere lokale partners. “Wat vinden wij als community van de cijfers? Waar willen we wat aan doen? Wat kan jij/jouw organisatie bijdragen?” Samen bepalen ze de drie belangrijkste veranderpunten, bijvoorbeeld inzetten op meer zinnige vrijetijdsbesteding voor jongeren.  
  3. Beleidsvorming. Voor elk veranderpunt kiezen gemeenten en haar samenwerkingspartners de best passende en werkende aanpakken en activiteiten. Dit kunnen bestaande aanpakken maar ook nieuwe activiteiten zijn. Belangrijk is dat de activiteiten en aanpakken de beschermende factoren versterken en de risicofactoren verminderen. Iedere samenwerkingspartner kan hierbij vanuit haar eigen mogelijkheden en expertise meewerken. Voorbeelden van activiteiten/interventies zijn het vrijetijdsaanbod voor jongeren vergroten, ouders ondersteunen en inzetten op een positief en gezond schoolklimaat.  
  4. Uitvoering. De gemeente en haar samenwerkingspartners voeren de geplande aanpakken en activiteiten uit. Aan het einde van de cyclus volgt er een evaluatie en begint de aanpak weer bij het invullen van de vragenlijst door jongeren (monitoring).  

De uitgangspunten van OKO 
De uitgangspunten van OKO zijn om als volgt te werken: 

  • Op wetenschap gebaseerd: we doen wat werkt, waarbij onderzoek en informatie over de jeugd in de gemeente richting geeft aan de acties en activiteiten die we uitvoeren.  
  • Samen met de gemeenschap: de gemeente betrekt organisaties en personen in de omgeving zoveel mogelijk. 
  • Steeds in gesprek: onderzoekers, beleidsmakers en uitvoerders in de praktijk blijven met elkaar in gesprek.  
  • Duurzaam: de aanpak wordt voor langere tijd (minstens 4 jaar) ingezet. Voor deze langere periode worden voldoende financiële middelen vrijgemaakt.  

Referenties

‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)’ is een Nederlandse preventieaanpak, die gebaseerd is op het IJslandse preventiemodel. Het IJslandse preventiemodel is ontwikkeld door Planet Youth.

OKO helpt gemeenten om op basis van cijfers over de lokale jeugd te werken aan gezonde en gelukkige jongeren en te voorkomen dat zij alcohol of drugs gebruiken of roken. De aanpak wordt door de gemeente uitgevoerd, samen met partners uit de gemeente die betrokken zijn bij opgroeiende jeugd. OKO richt zich op jongeren van 10 tot 18 jaar.

In dit item gaan we in op de pilot met het IJslandse model in Nederland waarop OKO is gebaseerd en geven we inzicht in de domeinen, werkwijze en uitgangspunten van OKO. 

Lees meer over wat gemeenten moeten weten als ze aan de slag willen met OKO.


Laatst gewijzigd: vrijdag 19 augustus 2022 16:24