Landelijk beleid en wetgeving

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcoholbeleid en wetgeving
Ga direct naar achtergrondinformatie


De Rijksoverheid bepaalt voor een belangrijk deel de prioriteiten van het alcohol(matigings)beleid in Nederland. De overheid probeert problematisch alcoholgebruik te voorkomen door middel van wetgeving en voorlichting over alcohol en alcoholgebruik. De uitwerking van het alcoholbeleid vindt plaats onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van VWS.

Elke vier jaar ontwikkelt het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een landelijke nota gezondheidsbeleid. In de vorige nota (2016-2019) was overmatig alcoholgebruik benoemd als één van de belangrijkste prioriteiten om gezondheidswinst te boeken. In de nieuwe Gezondheidsnota (2020-2023) wordt naar het Nationaal Preventieakkoord verwezen voor de uitwerking van het terugdringen van problematisch alcoholgebruik.

Preventieakkoord Problematisch Alcoholgebruik

Het Nationaal Preventieakkoord Problematisch Alcoholgebruik bevat doelstellingen en acties die worden gedragen door de 31 partijen die het akkoord hebben ondertekend.

Het betreft doelen ten aanzien van het terugdringen van alcoholgebruik door zwangeren en minderjarigen, het terugdringen van overmatig en zwaar alcoholgebruik en het vergroten van de bewustwording over (de effecten van) het eigen drinkgedrag. Meer hierover in Doelen en inzet van het Preventieakkoord Problematisch Alcoholgebruik.

Wetgeving

Om doelen van het alcoholbeleid te realiseren werkt het Ministerie van VWS samen met andere ministeries, zoals onder meer Justitie en Veiligheid en Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie heeft een aantal instrumenten tot haar beschikking om invulling te geven aan het alcoholbeleid. Een belangrijk instrument is de Alcoholwet die eisen stelt aan verstrekkers van alcohol en de plaats waar alcohol mag worden verstrekt. Meer hierover in Beschikbaarheid en verantwoorde verstrekking. Andere relevante wetgeving betreft het wetboek van Strafrecht (o.a. openbaar dronkenschap en verbod op alcohol schenken aan dronken personen), de Wegenverkeerswet (zie Alcoholbeleid in het verkeer) en de Mediawet (zie Alcoholreclame en -marketing).

De nieuwe Alcoholwet

In 2016 is de voorganger van de Alcoholwet, de Drank- en Horecawet (DHW) geëvalueerd en zijn tegelijkertijd andere onderdelen van het alcoholbeleid tegen het licht gehouden. Er is onderzoek gedaan en er zijn gesprekken gevoerd met stakeholders over trends met betrekking tot alcoholgebruik, (verantwoorde) verstrekking van alcohol, maatschappelijke kosten en baten van beleidsmaatregelen, het kennisniveau van de schadelijkheid van alcohol onder de Nederlandse bevolking en de stand van de wetenschap omtrent alcohol en zwangerschap.

Op basis van de evaluatie van de wet en het Nationaal Preventieakkoord is op 1 juli 2021 de nieuwe Alcoholwet, de vervanger van de Drank- en Horecawet, in werking getreden. De Alcoholwet bevat onder andere nieuwe grenzen aan prijsacties, strafbaarheidstelling van het 'doorgeven' van alcohol aan minderjarigen en nieuwe bevoegdheden voor gemeente om alcoholoverlastgebieden aan te wijzen. Voor een uitgebreid overzicht van de wijzigingen zie het item 'de nieuwe Alcoholwet'.

Voorlichting

Een ander instrument is voorlichting. Het Ministerie van VWS zet voorlichting in om alcoholgebruik onder jongeren, alcoholmisbruik en -verslaving te voorkomen. De NIX18 campagne, die de sociale norm dat het normaal is als je voor je 18e niet drinkt of rookt versterkt, is hier een voorbeeld van.

Naast voorlichting zet VWS ook gerichte subsidies in om invulling te geven aan haar beleid. Met deze subsidies worden activiteiten en onderzoeken uitgevoerd. Zo wordt de ontwikkeling van voorlichting op en ondersteuning aan scholen over alcohol binnen het integrale programma Helder op School door het ministerie gefinancierd. Ook wordt er met financiering van het ministerie onderzoek gedaan naar het drinkgedrag in Nederland, de naleving van de leeftijdsgrens door verstrekkers, effecten van mogelijke beleidsmaatregelen en andere thema’s.

 


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Referenties

  1. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2020). Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 - Gezondheid breed op de agenda. VWS, Den Haag.

Laatst gewijzigd: woensdag 15 september 2021 12:48