Kennis over alcohol en de normen rond alcoholgebruik van jonge kinderen

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en jongeren
Ga direct naar achtergrondinformatie


Voorafgaand aan het eerste alcoholgebruik leren kinderen over alcohol vanuit hun sociale omgeving, dit gebeurt al op de leeftijd tussen 2 en 12 jaar. In de kindertijd zijn ouders de primaire opvoeders en fungeren zij als rolmodellen [1]. Volgens het Cognitive Model of Intergenerational Transference [2] zijn ouders verantwoordelijk voor de alcoholgerelateerde cognities van hun kinderen: wat zij weten over alcohol (kennis), wat hun houding is ten aanzien van alcohol (sociale normen) en welke effecten zij verwachten van alcoholgebruik (verwachtingen). Dit  aangezien kinderen hun ouders horen praten over alcohol én omdat zij de effecten van alcohol bij hun ouders observeren. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat het alcoholgebruik van ouders (frequentie en hoeveelheid) en volwassenen buiten de familiare context voorspellers zijn van de kennis en normen die kinderen over alcohol hebben [3].

Alcoholkennis

Een systematische review vatte de resultaten samen van 20 studies naar alcoholgerelateerde cognities van jonge kinderen (2-12 jaar) en de invloed van ouderlijk alcoholgebruik hierop in de periode 1976 tot en met 2016 [4]. 2-jarigen kunnen al alcoholische drankjes van niet-alcoholische drankjes onderscheiden op basis van foto’s, geur of een rollenspel. 5-jarigen kunnen feitelijke informatie over alcohol vertellen (‘van alcohol wordt je dronken’) evenals de effecten van alcohol (‘ongelukken’). Daarnaast weten zij de drinkmotieven van volwassen, de plekken waar alcohol gedronken wordt en kunnen zij hoeveelheden alcohol onderscheiden (klein versus groot glas whisky). De  alcoholkennis neemt toe met de leeftijd.

Alcoholnormen

Jonge kinderen hebben ook al kennis over alcoholgebruik in de volwassenen cultuur ofwel de sociale normen ten aanzien van alcohol. Zo weten 4-jarigen dat mannen vaker drinken dan vrouwen of kinderen. Bovendien weten zij dat volwassenen in specifieke drinksituaties drinken, zoals tijdens een feestje en niet tijdens het buitenspelen. De kennis over alcoholnormen neemt toe met de leeftijd [4].

Alcoholverwachtingen

Jonge kinderen hebben al expliciete alcoholverwachtingen. 6-jarigen hebben voornamelijk negatieve alcoholverwachtingen (‘volwassen worden gemeen als ze alcohol drinken’) [4]. Negatieve alcoholverwachtingen in de kindertijd lijken te transformeren naar positieve alcoholverwachtingen (‘volwassen worden vriendelijker als ze alcohol drinken’) in de adolescentie [5].


Links

  • Zien drinken doet drinken?
    De factsheet ‘Zien Drinken Doet Drinken?’ geeft een overzicht van de recente literatuur naar de effecten van alcoholgebruik in de sociale omgeving op kennis, opvattingen en gebruik van alcohol door jongeren. Tevens is er een publiekssamenvatting van de factsheet.
  • Zien drinken doet drinken?
    Publiekssamenvatting. De factsheet ‘Zien Drinken Doet Drinken?’ geeft een overzicht van de recente literatuur naar de effecten van alcoholgebruik in de sociale omgeving op kennis, opvattingen en gebruik van alcohol door jongeren. In deze publiekssamenvatting worden de belangrijkste resultaten uit de factsheet beschreven.

Referenties

  1. Steinberg, L.D. (2008). Adolescence. (M.-H. H. Education, Ed.) (8th editio). New-York: McGraw-Hill.
  2. Campbell, J.M. & Oei, T.P. (2010). A cognitive model for the intergenerational transference of alcohol use behavior. Addictive Behaviors, 35(2), 73-83.
  3. Kuntsche, E. & Kuntsche, S. (2019). Parental drinking and characteristics of family life as predictors of preschoolers' alcohol-related knowledge and norms. Addictive behaviors, 88, 92-98.
  4. Voogt, C., Beusink, M., Kleinjan, M., Otten, R., Engels, R., … & Kuntsche, E. (2017). Alcohol-related cognitions in children (aged 2–10) and how they are shaped by parental alcohol use: A systematic review. Drug and alcohol dependence, 177, 277-290.
  5. Smit, K., Voogt, C., Hiemstra, M., Kleinjan, M., Otten, R. & Kuntsche, E. (2018). Development of alcohol expectancies and early alcohol use in children and adolescents: A systematic review. Clinical psychology review, 60, 136-146.

Laatst gewijzigd: vrijdag 6 september 2019 16:56