Alcoholinterventies

Dit item maakt deel uit van dossiers: Alcohol en de SEH, Alcohol in de huisartsenpraktijk
Ga direct naar achtergrondinformatie


Alcoholinterventies door de huisarts of POH blijken effectief te zijn, ook als ze maar kort duren. Uit onderzoek is bovendien gebleken dat ook kortdurende online interventies effect hebben: mensen drinken na deelname gemiddeld vijf glazen alcohol minder per week. In combinatie met persoonlijke begeleiding is het effect van deze kortdurende online interventies nog groter. We geven een overzicht van de hoogst erkende interventies.

Kortdurende alcoholinterventies in de eerste lijn verminderen overmatig, ernstig en problematisch alcoholgebruik bij jongeren, volwassenen en ouderen [1]. Dit geldt zowel voor face-to-face interventies als voor online interventies en een combinatie van beiden. Het effect is niet heel groot en enige voorzichtigheid is geboden vanwege methodologische beperkingen van de onderzoeken. Er is ook weinig bekend over de generaliseerbaarheid van de effecten van kortdurende alcoholinterventies.

Zorgstandaard: minimaal één interventie
De Zorgstandaard Problematisch Alcoholgebruik en Alcoholverslaving (2017) schrijft voor dat de huisarts of POH iedere patiënt met alcoholproblemen ten minste één korte interventie behoort aan te bieden om te helpen het alcoholgebruik te verminderen of te stoppen.

Er zijn veel verschillende interventies die de huisarts of POH kunnen inzetten. Sommige zijn vooral gericht op bewustwording (Alcohol en ik, Alcohol en ouderen) en andere op minderen of stoppen met drinken - zelfstandig of met begeleiding. Een SBI of screening and brief intervention is een kortdurende interventie gebaseerd op de techniek van de motiverende gespreksvoering.

Alle hier genoemde interventies geven veel informatie en praktische tips over alcohol, drinken en verslaving. Om meer inzicht te krijgen kan het de patiënt helpen om het drankgebruik enige tijd bij te houden, bijvoorbeeld in het alcoholdagboek van thuisarts.nl (gratis download).

Anonieme Alcoholisten (AA)
Het is belangrijk om patiënten te wijzen op mogelijke steun via zelfhulpgroepen zoals de Anonieme Alcoholisten, die een belangrijke rol kunnen spelen bij terugvalpreventie. De Multidisciplinaire richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol (2009) stelt dat alle patiënten met alcoholafhankelijkheid tijdens hun behandeling geïnformeerd moeten worden over de AA en verwante organisaties. Behandeling volgens het twaalfstappenplan van de AA (Minnesotamodel) is volgens het Zorginstituut Nederland (2013) even effectief als andere behandelingen van alcoholverslaving maar wel duurder; het valt wel onder de basisverzekering.

Overzicht van hoogst erkende alcoholinterventies

Voor de online interventies in dit overzicht hebben we ons gebaseerd op de Inventarisatie van digitale preventie en zorg voor mensen met alcoholproblematiek van Verslavingskunde Nederland (VKN) uit 2020 [1]. De keuze voor de offline interventie Moti4 is gebaseerd op het Interventieoverzicht Alcohol van het RIVM.

Alcoholdebaas
Website van Tactus verslavingszorg met informatie over alcohol, een anoniem forum en de mogelijkheid om gratis en anoniem advies te krijgen van een hulpverlener. Na het advies volgt eventueel online behandeling met als doel om te stoppen met drinken of verantwoord te drinken. Voor deze behandeling is een verwijzing nodig van de huisarts, vergoeding via de basisverzekering.

Alcoholvrijzwanger.nl
Gratis onlinecursus voor zwangere vrouwen die meer willen weten over de gevolgen van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap, met informatie, filmpjes, vragen en persoonlijke adviezen (drie sessies van elk ongeveer twintig minuten). Ontwikkeld door Trimbos-instituut, Alcoholvrije Start en Maastricht University.

Alcohol en ik
Anonieme, gratis onlinetraining van Antes voor volwassenen die bewuster willen omgaan met alcohol of besloten hebben te minderen of te stoppen met drinken.

Alcohol en ouderen
Online module van Stichting mirro die ouderen bewust maakt van en meer grip geeft op hun alcoholgebruik (ca. € 7 voor 1 jaar gebruik van alle mirro-modules).

Jellinek Zelfhulp Alcohol
Anoniem, gratis onlineprogramma van Jellinek voor volwassenen die zelfstandig hun alcoholgebruik willen verminderen of stoppen, met een forum voor het delen van ervaringen en tips. Ook geschikt voor mobiel.

Maxx app
Gratis app van het Trimbos-instituut die ondersteunt bij het minderen of stoppen van alcoholgebruik.

MinderDrinken.nl
Anonieme onlinecursus van NewHealth Collective (NHC) voor volwassenen die zelfstandig hun alcoholgebruik willen minderen of willen stoppen met drinken. Met een zelftest wordt bekeken welke variant het beste past bij het drinkgedrag: zelfstandig (eenmalig €19,95) of met begeleiding (gratis).

Moti4
Laagdrempelig gesprekkentraject van Mondriaan verslavingspreventie voor jongeren van 14 t/m 24 jaar die in de problemen dreigen te raken door middelengebruik. Vier gesprekken van een uur met een preventiewerker, met een app.


Nieuws

Lopend onderzoek

Links

Referenties

  1. VKN. (2020). Digitale preventie en zorg voor mensen met alcoholproblematiek Inventarisatierapport [PDF file] opgehaald via: file:///C:/Users/voogca/Downloads/RAPPORT%20-%20EHEALTH%20VKN.pdf.

Laatst gewijzigd: vrijdag 20 november 2020 09:03