Internationale beleidskaders alcoholgebruik

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcoholbeleid en wetgeving
Ga direct naar achtergrondinformatie


De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bundelt kennis en adviseert over effectieve beleidsmaatregelen en interventies. Daarnaast focust de WHO zich op tien beleidsterreinen en mogelijke interventies en vier terreinen voor wereldwijde actie.
De Europese Commissie (EC) ondersteunt en faciliteert lidstaten bij gezondheidsbevordering, waar preventie van schadelijk alcoholgebruik een onderdeel van is. Tevens heeft de EC een strategie ter ondersteuning van de lidstaten bij het beperken van aan alcohol gerelateerde schade. Nationale overheden bepalen zelf in welke mate ze adviezen en instrumenten overnemen ten behoeve van hun nationale alcoholbeleid.

WHO Global Alcohol Strategy

De WHO is in 2008 begonnen met het ontwikkelen van een wereldwijde strategie om schadelijk alcoholgebruik te verminderen. De WHO heeft problematisch alcoholgebruik als een belangrijk gezondheidsprobleem bestempeld. Wereldwijd sterven er volgens de WHO jaarlijks 2.5 miljoen mensen aan de gevolgen hiervan, waaronder 320.000 jongeren tussen de 15 en 29 jaar. In 2010 publiceerde de WHO de “Global Alcohol Strategy to reduce the harmful use of alcohol”, waarin de belangrijkste prioriteiten voor beleid en interventies voor alle 193 lidstaten van de WHO zijn geformuleerd [1]. De actieplannen van de WHO hebben geen wettelijke status. De strategie van de WHO focust op tien beleidsterreinen en mogelijke interventies en vier terreinen voor wereldwijde actie.

De tien prioriteiten op nationaal niveau:

  • Leiderschap, bewustwording en commitment;
  • Bijdrage vanuit gezondheidszorg (signaleren en korte interventies/advies);
  • Acties vanuit de gemeenschap;
  • Beleid en wetgeving m.b.t. alcohol en verkeer;
  • Beschikbaarheid van alcohol;
  • Marketing van alcoholische dranken;
  • Prijsbeleid van alcoholische dranken;
  • Negatieve gevolgen van drank en alcoholvergiftiging tegengaan;
  • Impact van illegaal en zonder toezicht bereide bereid alcohol op publieke gezondheid verkleinen;
  • Monitoring.

De vier prioriteiten voor wereldwijde actie:

  • Pleitbezorging voor publieke gezondheid en partnerschap;
  • Technische ondersteuning en capaciteitsversterking;
  • Vergroten en verspreiden van kennis;
  • Mobilisatie van middelen.

WHO presenteert SAFER om schadelijk alcoholgebruik te verminderen

Eind 2018 presenteerde de WHO het actiepakket SAFER om overheden te helpen schadelijk alcoholgebruik met 10% te verminderen voor het einde van 2025. Het actiepakket bestaat uit vijf ‘high-impact’ strategieën:

  • Beperken van de beschikbaarheid van alcohol;
  • Maatregelen nemen tegen rijden onder invloed van alcohol;
  • Simpele toegang bieden tot screening, kortdurende interventies en behandeling;
  • Verbieden of beperken van alcoholreclame, sponsoring en promotie;
  • Verhogen van alcoholprijzen via accijnzen en prijsbeleid.

Europese samenwerking en het EU Health Programme

De Europese Unie (EU) heeft een strategie ontwikkeld ter ondersteuning van de lidstaten bij het beperken van aan alcohol gerelateerde schade. De EU heeft de bevoegdheid en de verantwoordelijkheid voor het aanpakken van volksgezondheidsproblemen zoals schadelijk alcoholgebruik , door nationale acties op dit terrein aan te vullen. Sommige problemen gelden namelijk voor alle lidstaten (bv. alcoholgebruik onder minderjarigen) en sommige beleidsmaatregelen hebben pas succes als ze grensoverschrijdend worden ingevoerd (bv. het verbieden van alcoholreclame). Daarom is in sommige gevallen verdere actie en samenwerking op EU niveau nodig. Het is echter niet de bedoeling dat Europese acties het nationale beleid vervangen, het vormt slechts een aanvulling.

Tussen 2006 en 2012 bestond er een specifieke alcoholstrategie binnen de EU, waarin de belangrijkste prioriteiten voor alle lidstaten waren beschreven [2].  De evaluatie van deze strategie leidde niet tot een nieuwe alcoholstrategie na 2012. De prioriteiten van de oude alcoholstrategie zijn echter nog steeds van kracht. Het gaat om de volgende vijf prioritaire thema's, die volgens de EC voor alle lidstaten relevant zijn en waarbij gezamenlijke actie een toegevoegde waarde heeft:

  • Bescherming van jongeren, kinderen en ongeboren kinderen;
  • Het terugdringen van letsel en sterfgevallen als gevolg van aan alcohol gerelateerde verkeersongevallen;
  • Preventie van aan alcohol gerelateerde schade onder volwassenen en beperking van de negatieve effecten op de werkplek;
  • Informatie, opvoeding en bewustmaking met betrekking tot het effect van schadelijk alcoholgebruik en met betrekking tot aanvaardbare drinkgewoonten;
  • Ontwikkeling en instandhouding van een gemeenschappelijke basis van wetenschappelijke gegevens op EU-niveau.

Alcohol maakt tegenwoordig ook onderdeel uit van een bredere gezondheidsstrategie: EU Health Programme 2014-2020 [3]. Een van de vier doelstellingen heeft betrekking op alcohol: “Promote health, prevent diseases and foster supportive environments for healthy lifestyles”. Eén van de risicofactoren voor een ongezonde leefstijl is schadelijk alcoholgebruik . In het Health Programme worden projecten en samenwerkingsverbanden van lidstaten gefinancierd om schadelijk alcoholgebruik terug te dringen. Een voorbeeld van een project waar Nederland bij betrokken is, is STAD in Europe. Meer informatie over dit project is te vinden op www.stadineurope.com


Nieuws

Lopend onderzoek

Links

Referenties

  1. WHO (2010). Global Strategy to reduce harmful use of alcohol. (zie ook: WHO (2012). European Action Plan to Reduce the Harmful Use of Alcohol 2012-2020).
  2. EU Alcoholstrategie d.d. 2006.
  3. https://ec.europa.eu/health/programme/policy/2014-2020_nl.

Laatst gewijzigd: woensdag 24 april 2019 10:30