Effecten en gevolgen van alcohol bij jongeren

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en jongeren
Ga direct naar achtergrondinformatie


Alcoholgebruik is voor jongeren extra riskant [1]. Alcohol wordt via de maag en de darmen opgenomen in het bloed en verdeelt zich daarna over het lichaamsvocht. Hoe groter het lichaam, hoe meer vocht het bevat. Een standaardglas alcohol zorgt in een kleiner lichaam dus voor een hoger alcoholpromillage dan bij een groter lichaam. Door het relatief hogere alcoholpercentage en de onervarenheid met het drinken van alcohol, kunnen jongeren makkelijker ‘out’ gaan. Dit betekent dat zij tijdelijk hun bewustzijn verliezen.

Voor de jongere zelf kan alcoholgebruik leiden tot verschillende  negatieve lichamelijke en psychische gezondheidsgevolgen. Daarnaast kan het resulteren in schade aan anderen in de maatschappij die geen alcohol drinken.

Individuele gevolgen

Verstoorde hersenenontwikkeling

De hersenen van jongeren zijn nog in ontwikkeling tot hun 24e jaar. Dit gebeurt in fasen waarbij vitale hersenfuncties die nodig zijn om te leven zich als eersten ontwikkelen (e.g., informatieverwerking, motoriek), gevolgd door de ontwikkeling van de emotionele hersengebieden en de rationele hersengebieden (e.g., geheugen, concentratie, besluitvorming, leervermogen, planning). Het effect van alcoholgebruik op de hersenactiviteit, het cognitief functioneren en schoolprestaties is bij jongeren onduidelijk door de methodologische tekortkomingen van de gedane onderzoeken: er is voornamelijk onderzoek gedaan bij jongeren met serieuze alcoholproblematiek, onderzoek naar hersenschade bij jongeren in de normale populatie ontbreekt. Er zijn wel aanwijzingen dat alcoholgebruik leidt tot een abnormale en versnelde afname van het volume van de grijze stof in de hersenen die als functie heeft om informatie te verwerven [2]. Alcohol kan dus leiden tot een verstoorde hersenontwikkeling bij jongeren. Zie ook de Infosheet 'Alcohol en de hersenontwikkeling van jongeren'.

Ongewenste zwangerschap                                                            

Jongeren die overmatig drinken lopen anderhalf tot twee keer zo veel kans om op hun achttiende zwanger te zijn (geweest) of vader of moeder te zijn van één of meer kinderen [3]. Dit is te verklaren door een toename van onveilige seks en seksuele dwang naarmate jongeren meer alcohol drinken.

Depressie of angst

Jongeren met een depressie die excessief drinken, gedefinieerd als minstens wekelijks dronkenschap, hebben een grotere kans op slecht psychosociaal functioneren en een kleinere kans op het verminderen van de depressieve klachten [4]. Daarnaast zijn verschillende vormen van angst gerelateerd aan verschillende stadia van alcoholgebruik bij jongeren. Zo is een paniekstoornis en een sociale fobie gerelateerd aan problematisch alcoholgebruik, evenals een acute en posttraumatische stressstoornis [5].

Delinquent en suïcide gedrag                                          

Jongeren die alcohol drinken vertonen vaker agressief, asociaal en delinquent gedrag [6]. Daarnaast is alcoholmisbruik onder jongeren gerelateerd aan suïcide gedrag [7].

Problematisch alcoholgebruik op latere leeftijd

Tot slot zijn er aanwijzingen dat jongeren die op vroege leeftijd drinken een hoger risico lopen op het ontwikkelen van problematisch alcoholgebruik op latere leeftijd [8]. Daarbij geldt dat het risico op problematisch alcoholgebruik hoger is indien jongeren vaker of op jonge leeftijd beginnen met (regelmatig) drinken [1]. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn, dat door het drinken van alcohol op jonge leeftijd de hersenen extra gevoelig worden voor de belonende werking van alcohol [9].

Maatschappelijke gevolgen

Zorgkosten                                                                                          

Het alcoholgebruik onder jongeren resulteert in zorgkosten voor de maatschappij door bezoeken aan de Spoedeisende Hulp (SEH) en ziekenhuisopnames door alcoholvergiftiging. In 2017 belandden er 1400 jongeren op de SEH door een alcoholvergiftiging [10]. Daarnaast werden er 700 jongeren onder de 18 jaar op de SEH behandeld in verband met alcoholgerelateerde ongevallen en geweld [10]. Bovendien waren er 860 jongeren (10-17 jaar) opgenomen in het ziekenhuis door overmatig alcoholgebruik, van wie 671 met een alcoholintoxicatie [11].

Onderwijskosten

Voor de maatschappij brengt het alcoholgebruik onder jongeren kosten in het onderwijs met zich mee in de vorm van studievertraging, vroegtijdig schoolverlaten en studiebegeleiding [12].


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Lopend onderzoek

Links

Referenties

  1. NIAAA (2017). Factsheet underage drinking gedownload op 11 december 2017 van https://pubs.niaaa.nih.gov/publications/UnderageDrinking/UnderageFact.htm.
  2. Gezondheidsraad. Alcohol en hersenontwikkeling bij jongeren (2018). Den Haag: Gezondheidsraad.
  3. Ellickson, P.L., Tucker, J.S. & Klein, D.J. (2003). Ten-year prospective study of public health problems associated with early drinking. Pediatrics, 111(5), 949-955.
  4. Meririnne, E., Kiviruusu, O., Karlsson, L., Pelkonen, M., Ruuttu, T., Tuisku, V. & Marttunen, M. (2010). Brief Report: Excessive alcohol use negatively affects the course of adolescent depression: One year naturalistic follow-up study. Journal of Adolescence, 33(1), p. 221-226. doi: 10.1016/j.adolescence.2009.07.010.
  5. Blumenthal, H., Leen-Feldner, E.W., Badour, C.L. & Babson, K.A. (2011). Anxiety psychopathology and alcohol use among adolescents: A critical review of the empirical literature and recommendations for future research. Journal of Experimental Psychopathology, 2(3), 318-353.
  6. De Looze, M.E. & Koning, H.M. (2017). Alcoholgebruik bij jongeren in Nederland: Van zuipschuit van Europa tot het braafste kindje van de klas. Justitiële Verkenningen, 2017(1), 88-101.
  7. Pompili, M., Serafini, G., Innamorati, M., Dominici, G., Ferracuti, S., Kotzalidis, G. D., ... & Sher, L. (2010). Suicidal behavior and alcohol abuse. International journal of environmental research and public health, 7(4), 1392-1431.
  8. Hingson, R.W., Heeren, T. & Winter, M.R. (2006). Age at drinking onset and alcohol dependence: age at onset, duration, and severity. Arch Pediatr Adolesc Med., 160, 739–746.
  9. Wiers, R.W., Bartholow, B.D., van den Wildenberg, E., Thush, C., Engels, R.C., Sher, K.J., ... & Stacy, A.W. (2007). Automatic and controlled processes and the development of addictive behaviors in adolescents: a review and a model. Pharmacology Biochemistry and Behavior, 86(2), 263-283.
  10. Nijman, S. & Valkenberg, H. (2018). Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol Amsterdam: VeiligheidNL.
  11. Nienhuis, K., Van der Lely, N. & Van Hoof (2018). Factsheet alcoholintoxicaties 2007 t/m 2016. Reinier de Graaf en Universiteit Twente.
  12. De Wit, G.A., Van Gils, P.F., Over, E.A.B., Suijkerbuijk, A.W.M., Lokkerbol, J. & Smit, F. & De Kinderen, R.J.A. (2016). Maatschappelijke kosten-batenanalyse van beleidsmaatregelen om alcoholgebruik te verminderen. Retrieved from: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2018-0146.pdf.

Laatst gewijzigd: maandag 9 september 2019 10:12