Gezondheidsrisico's van alcohol bij jongeren en maatschappelijke kosten

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en jongeren
Ga direct naar achtergrondinformatie


Jongeren kunnen gemakkelijker bewusteloos raken door alcohol dan volwassenen. Ook kan alcohol de ontwikkeling van de hersenen verstoren. Jongeren die veel drinken, raken bovendien vaker (ongewenst) zwanger.

Naast de lichamelijke en psychische risico’s die drinkende jongeren zelf lopen, vormen ze ook een risico voor anderen. Jongeren die alcohol drinken, zijn vaker agressief en plegen vaker (verkeers)misdrijven dan leeftijdgenoten die niet drinken. Jongeren die alcohol drinken, veroorzaken ook extra zorgkosten en onderwijskosten.

Sneller bewusteloos
Jongeren raken eerder bewusteloos door alcohol omdat ze kleiner en lichter zijn. Ze hebben minder lichaamsvocht waarover de alcohol zich verdeelt dan volwassenen. Daardoor hebben ze na een gelijk aantal glazen een hoger alcoholpromillage dan een volwassene.

Verstoorde hersenenontwikkeling
De hersenen van jongeren zijn nog in ontwikkeling tot hun 25e jaar. Dit gebeurt in fasen waarbij vitale hersenfuncties die nodig zijn om te leven zich als eersten ontwikkelen (zoals informatieverwerking en motoriek), gevolgd door de ontwikkeling van de emotionele hersengebieden en de rationele hersengebieden (zoals het geheugen, concentratie, besluitvorming, leervermogen, planning).

Er zijn aanwijzingen dat alcoholgebruik door jongeren leidt tot een abnormale en versnelde afname van het volume van de grijze stof in de hersenen die als functie heeft om informatie te verwerven [2]. Alcohol kan dus leiden tot een verstoorde hersenontwikkeling bij jongeren. Zie ook de Infosheet 'Alcohol en de hersenontwikkeling van jongeren'.

Het is echter nog niet duidelijk wat het effect van alcoholgebruik is op de hersenactiviteit, het cognitief functioneren en schoolprestaties bij jongeren. Uit recent onderzoek blijkt dat leeftijd de sterkte van het verband tussen alcoholgebruik en het cognitief functioneren niet beïnvloedt. [3]. Daarnaast is er geen causaal verband gevonden tussen binge drinken in de adolescentie en vroege volwassenheid en deficiënties in de hersenactiviteit en het cognitief functioneren onder jongeren in de algemene bevolking [4]. Dit is te verklaren doordat jongeren die het meest kwetsbaar zijn voor zwaar drinken – jongeren met gedragsproblemen en jongeren met een lage sociaal economische status, – vaak ondergerepresenteerd zijn in onderzoeken naar de algemene bevolking [5]. Meer onderzoek is nodig om duidelijkheid te krijgen over het effect van alcoholgebruik op het cognitief functioneren en de hersenactiviteit van jongeren.

Ongewenste zwangerschap                                                            
Jongeren die overmatig drinken lopen anderhalf tot twee keer zo veel kans om op hun achttiende zwanger te zijn (geweest) of vader of moeder te zijn van één of meer kinderen [6]. Dit is te verklaren door een toename van onveilige seks en seksuele dwang naarmate jongeren meer alcohol drinken.

Depressie, angst en suïcide
Jongeren met een depressie die wekelijks dronken zijn, hebben een grotere kans op slecht psychosociaal functioneren en een kleinere kans op het verminderen van de depressieve klachten [7]. Daarnaast zijn verschillende vormen van angst gerelateerd aan verschillende stadia van alcoholgebruik bij jongeren. Zo is een paniekstoornis en een sociale fobie gerelateerd aan problematisch alcoholgebruik, evenals een acute en posttraumatische stressstoornis [8]. Daarnaast is alcoholmisbruik onder jongeren gerelateerd aan suïcide gedrag [9].

Agressie en misdrijven                                          
Jongeren die alcohol drinken, vertonen vaker agressief, asociaal en delinquent gedrag dan jongeren die geen alcohol drinken [10].

Problematisch alcoholgebruik op latere leeftijd
Jongeren die op vroege leeftijd drinken, lopen op latere leeftijd een hoger risico op het ontwikkelen van een alcoholprobleem [11]. Daarbij geldt dat het risico op problematisch alcoholgebruik hoger is indien jongeren vaker of op jonge leeftijd beginnen met (regelmatig) drinken [1]. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat door het drinken van alcohol op jonge leeftijd de hersenen extra gevoelig worden voor de belonende werking van alcohol [12].

Zorgkosten                                                                                          
Het alcoholgebruik onder jongeren resulteert in zorgkosten voor de maatschappij door bezoeken aan de Spoedeisende Hulp (SEH) en ziekenhuisopnames door alcoholvergiftiging. In 2017 belandden er 1400 jongeren op de SEH door een alcoholvergiftiging [13]. Daarnaast werden er 700 jongeren onder de 18 jaar op de SEH behandeld in verband met alcoholgerelateerde ongevallen en geweld [13]. Bovendien waren er 860 jongeren (10-17 jaar) opgenomen in het ziekenhuis door overmatig alcoholgebruik, van wie 671 met een alcoholintoxicatie [14].

Onderwijskosten
Voor de maatschappij brengt het alcoholgebruik onder jongeren kosten in het onderwijs met zich mee in de vorm van studievertraging, vroegtijdig schoolverlaten en studiebegeleiding [15].


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Lopend onderzoek

Links

Referenties

  1. NIAAA (2017). Factsheet underage drinking gedownload op 11 december 2017 van https://pubs.niaaa.nih.gov/publications/UnderageDrinking/UnderageFact.htm.
  2. Gezondheidsraad. Alcohol en hersenontwikkeling bij jongeren (2018). Den Haag: Gezondheidsraad.
  3. Cousijn, J., Green, K. H., Labots, M., Vanderschuren, L. J., Kenemans, J. L., & Lesscher, H. (2020). Motivational and Control Mechanisms Underlying Adolescent versus Adult Alcohol Use. NeuroSci, 1(1), 44-58.
  4. Mahedy, L., Suddell, S., Skirrow, C., Fernandes, G. S., Field, M., Heron, J., ... & Munafo, M. R. (2020). Alcohol use and cognitive functioning in young adults: improving causal inference. Addiction.
  5. Peeters, M., & Vollebergh, W. (2020). Commentary on Mahedy et al.(2020): Cognitive impairments and heavy drinking‐a hallmark of vulnerable groups. Addiction.
  6. Ellickson, P.L., Tucker, J.S. & Klein, D.J. (2003). Ten-year prospective study of public health problems associated with early drinking. Pediatrics, 111(5), 949-955.
  7. Meririnne, E., Kiviruusu, O., Karlsson, L., Pelkonen, M., Ruuttu, T., Tuisku, V. & Marttunen, M. (2010). Brief Report: Excessive alcohol use negatively affects the course of adolescent depression: One year naturalistic follow-up study. Journal of Adolescence, 33(1), p. 221-226. doi: 10.1016/j.adolescence.2009.07.010.
  8. Blumenthal, H., Leen-Feldner, E.W., Badour, C.L. & Babson, K.A. (2011). Anxiety psychopathology and alcohol use among adolescents: A critical review of the empirical literature and recommendations for future research. Journal of Experimental Psychopathology, 2(3), 318-353.
  9. Pompili, M., Serafini, G., Innamorati, M., Dominici, G., Ferracuti, S., Kotzalidis, G. D., ... & Sher, L. (2010). Suicidal behavior and alcohol abuse. International journal of environmental research and public health, 7(4), 1392-1431.
  10. De Looze, M.E. & Koning, H.M. (2017). Alcoholgebruik bij jongeren in Nederland: Van zuipschuit van Europa tot het braafste kindje van de klas. Justitiële Verkenningen, 2017(1), 88-101.
  11. Hingson, R.W., Heeren, T. & Winter, M.R. (2006). Age at drinking onset and alcohol dependence: age at onset, duration, and severity. Arch Pediatr Adolesc Med., 160, 739–746.
  12. Wiers, R.W., Bartholow, B.D., van den Wildenberg, E., Thush, C., Engels, R.C., Sher, K.J., ... & Stacy, A.W. (2007). Automatic and controlled processes and the development of addictive behaviors in adolescents: a review and a model. Pharmacology Biochemistry and Behavior, 86(2), 263-283.
  13. Nijman, S. & Valkenberg, H. (2018). Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol Amsterdam: VeiligheidNL.
  14. Nienhuis, K., Van der Lely, N. & Van Hoof (2018). Factsheet alcoholintoxicaties 2007 t/m 2016. Reinier de Graaf en Universiteit Twente.
  15. De Wit, G.A., Van Gils, P.F., Over, E.A.B., Suijkerbuijk, A.W.M., Lokkerbol, J. & Smit, F. & De Kinderen, R.J.A. (2016). Maatschappelijke kosten-batenanalyse van beleidsmaatregelen om alcoholgebruik te verminderen. Retrieved from: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2018-0146.pdf.

Laatst gewijzigd: maandag 9 september 2019 10:12