Consumptiepatronen, gewichtstoename en (het risico op) obesitas

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en gewicht
Ga direct naar achtergrondinformatie


Overmatig en zwaar alcoholgebruik
Overmatig en zwaar drinken lijken samen te hangen met een toename in lichaamsgewicht [1] en een hogere BMI of buikomvang [2]. Het is dus niet verwonderlijk dat deze typen drinkpatronen in verband worden gebracht met een groter risico op obesitas [3]. Dit blijkt o.a. uit een groot Portugees onderzoek naar de relatie tussen obesitas en alcoholgebruik. Mensen die overmatig en zwaar dronken (in dit onderzoek: meer dan 30/60 gram ethanol per dag bij vrouwen/mannen; in Nederland bevat 1 standaardglas alcohol 10 gram ethanol) hadden een 2 tot 4 keer zo grote kans om obees te zijn op basis van de BMI. Voor de meting van de buikomvang bleek deze relatie nog sterker te zijn en al op te treden bij een drinkpatroon van 15-30 gram ethanol per dag. Dit komt neer op 10-21 standaardglazen alcohol per week wat volgens de Nederlandse definities nog steeds onder overmatig drinken valt.

Uit onderzoek waarin specifiek gekeken wordt naar of veranderingen in de mate van alcoholgebruik samenhangen met gewichtsverandering over tijd, bleek dat een toename in het gebruik van alcohol samenhing met een kleine toename in lichaamsgewicht 4 jaar later. Mannen die overmatig en/of zwaar dronken liepen het grootste risico op een toename in lichaamsgewicht [4]. Mogelijk zijn overmatige en zware drinkers extra gevoelig voor verdere gewichtstoename.

Overmatig en zwaar drinken zijn direct gelinkt aan vetopslag in de buik. Uit een Japans onderzoek waarin er gekeken werd naar de mate van alcoholgebruik in relatie tot vetopslag, bleek dat mensen die meer drinken meer vet in de buikregio hebben. Ook de verhouding tussen de abdominale vetopslag (dus in de buik) en onderhuidse vetopslag nam toe [5]. Dit suggereert dat een toename in lichaamsvet door het drinken van alcohol, bij ‘voorkeur’ in de buikregio wordt opgeslagen.

Binge drinken: grote hoeveelheden alcohol per drinkgelegenheid

De hoeveelheid alcohol per drinkgelegenheid is ook een factor in gewichtstoename en obesitas. Zo is binge drinken  geassocieerd met een grotere kans op gewichtstoename en obesitas [6, 7, 8]. Uit een longitudinaal onderzoek waarin gewichtsklasse bepaald werd op basis van de BMI, bleken mensen die binge drinken een grotere kans te hebben om van een gezond gewicht naar overgewicht te gaan. Wanneer mensen al overgewicht hadden, hadden ze een grotere kans om obees te worden of obees te blijven wanneer ze dat al waren [6]. Dit geldt ook voor abdominale obesitas; dit wordt bepaald door het meten van de buikomvang. Onder mensen met een normaal gewicht volgens de BMI, bleek dat mensen die binge drinken vaker abdominale obesitas hebben. Dit laatste onderzoek suggereert dan ook dat er ook aandacht voor de rol van alcohol bij obesitas moet zijn bij mensen die een ogenschijnlijk ‘gezond gewicht’ volgens de BMI hebben [7].

Licht tot matig alcoholgebruik

Sommige onderzoeken lijken erop te wijzen dat licht tot matig alcoholgebruik kan beschermen tegen gewichtstoename [9,10]. Zo bleek  alcoholgebruik in de adolescentie (met name wijnconsumptie) geassocieerd te zijn met minder gewichtstoename later in het leven [10]. Er hangen echter meer negatieve effecten samen met alcoholgebruik dan positieve, het advies is dus niet om matig te gaan drinken om gewichtstoename tegen te gaan. 


Referenties

  1. Traversy G, Chaput JP. (2015). Alcohol Consumption and Obesity: An Update. Curr Obes Rep. 4(1):122-30.
  2. Lean, M. E. J., Vlachou, P., Govan, L., & Han, T. S. (2018). Different associations between body composition and alcohol when assessed by exposure frequency or by quantitative estimates of consumption. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 31(6), 747-757.
  3. Lourenco, S., Oliveira, A., & Lopes, C. (2012). The effect of current and lifetime alcohol consumption on overall and central obesity. European Journal of Clinical Nutrition, 66(7), 813-818.
  4. Downer, M. K., Bertoia, M. L., Mukamal, K. J., Rimm, E. B., & Stampfer, M. J. (2017). Change in alcohol intake in relation to weight change in a cohort of US men with 24 years of follow‐up. Obesity, 25(11), 1988-1996.
  5. Sumi, M., Hisamatsu, T., Fujiyoshi, A., Kadota, A., Miyagawa, N., Kondo, K., ... & Sato, A. (2018). Association of alcohol consumption with fat deposition in a community-based sample of Japanese men: The Shiga Epidemiological Study of Subclinical Atherosclerosis (SESSA). Journal of epidemiology, JE20170191.
  6. Fazzino TL, Fleming K, Sher KJ, Sullivan DK, Befort C. Heavy Drinking in Young Adulthood Increases Risk of Transitioning to Obesity. (2017). Am J Prev Med. 2017 Aug;53(2):169-175. doi: 10.1016/j.amepre.2017.02.007.
  7. Park, K. Y., Park, H. K., & Hwang, H. S. (2017). Relationship between abdominal obesity and alcohol drinking pattern in normal-weight, middle-aged adults: the Korea National Health and Nutrition Examination Survey 2008–2013. Public health nutrition, 20(12), 2192-2200.
  8. Albani, V, Bradley, J, Wrieden, WL, et al. (2018) Examining associations between body mass index in 18–25 year-olds and energy intake from alcohol: findings from the Health Survey for England and the Scottish Health Survey. Nutrients 10, 1147.
  9.  Sayon-Orea, C., Martinez-Gonzalez, M. A., & Bes-Rastrollo, M. (2011). Alcohol consumption and body weight: a systematic review. Nutrition reviews, 69(8), 419-431.
  10.  Poudel, P., Ismailova, K., Andersen, L. B., Larsen, S. C., & Heitmann, B. L. (2019). Adolescent wine consumption is inversely associated with long-term weight gain: results from follow-up of 20 or 22 years. Nutrition journal, 18(1), 1-7.