Combinatiegebruik Ecstasy - Alcohol

Ga direct naar achtergrondinformatie


De meest voorkomende vorm van combinatiegebruik (i.e. het gebruik van twee of meerdere middelen in een bepaalde tijdsspanne of op één moment), is het gebruik van alcohol in combinatie met één of meer andere middelen [1].

Het Grote Uitgaansonderzoek onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen (15-35 jaar) liet zien dat 13% van de combinatiegebruikers alcohol met ecstasy combineert [1]. Dit maakt deze combinatie de op één na meest gebruikte combinatie onder Nederlandse uitgaanders (21% combineert alcohol met cannabis) [1].

Een  Nederlandse vragenlijst studie onder 159 ecstasy-alcohol combinatiegebruikers (18-29 jaar), liet zien dat ecstasy-alcohol combinatiegebruikers vaker ecstasy gedurende hun hele leven en gedurende het afgelopen jaar hebben gebruikt, in vergelijking met ecstasygebruikers die hun gebruik niet combineren met andere middelen [2]. Hiermee lijkt het erop dat meer ervaren ecstasy gebruikers vaker combineren met andere middelen. Van de ondervraagde ecstasy-alcohol combinatiegebruikers combineert 22.4% hun gebruik altijd met alcohol, waarbij de meerderheid (78.9%) aangeeft dat het combineren een bewuste keuze is [2].

De voornaamste redenen van combineren zijn om het combinatie-effect te ervaren [1] (20.5%), om de positieve effecten van ecstasy te versterken [2] (12.4%) of ‘andere redenen’ (47.8%), zoals de ‘lekkere’ smaak van bier en het ‘gezellige’ karakter van ‘samen een drankje doen’ [2]. Wanneer een ecstasy-alcohol combinatiegebruiker combineert, consumeert deze persoon gemiddeld vijf glazen alcohol voor/tijdens/na het gebruik van ecstasy [2]. Het grootste gedeelte van de ecstasy-alcohol combinatiegebruikers drinkt alcohol voordat ze ecstasy gebruiken (89%), bijvoorbeeld tijdens het indrinken voor een feestje [2]. Wanneer een ecstasy gebruiker combineert met alcohol heeft dat doorgaans geen effect op de hoeveelheid ecstasy die hij/zij op diezelfde dag inneemt [2].  

Uit een literatuuronderzoek van humane- (mensen) en dierstudies is gebleken dat het gebruik van alcohol invloed heeft op verschillende (gezondheids)effecten van ecstasy [2]. Onderstaand worden de belangrijkste resultaten besproken waarbij de effecten die aanwezig zijn na combinatiegebruik van ecstasy-alcohol zijn vergeleken met de effecten die aanwezig zijn na niet-gecombineerd ecstasygebruik.

Humane studies

Humane studies laten zien dat de subjectieve effecten van ecstasygebruik, zoals een euforisch gevoel, langer aanwezig zijn wanneer ecstasy wordt gecombineerd met alcohol [3,4,5]. Aandacht, gemeten door de hoeveelheid tijd die iemand nodig heeft om een bepaalde taak uit te voeren, verslechtert door co-gebruik met alcohol [4]. Daarnaast laten humane studies zien dat de door ecstasy verhoogde levels van het Antidiuretisch hormoon (ADH) bij gecombineerd ecstasy-alcohol gebruik vergelijkbaar zijn met ADH levels gevonden na toediening van een placebo [6]. Hoge, door ecstasy geïnduceerde, ADH levels zorgen voor het vasthouden van vocht (over-hydratie). Doordat alcohol de concentratie van ADH terug dringt naar ‘normaal’, lijkt co-gebruik van alcohol de kans op over-hydratie na ecstasy-gebruik te verminderen. Ook werd er gekeken naar het effect van alcohol op de door ecstasy geïnduceerde verhoogde lichaamstemperatuur (één van de meest voorkomende nadelige effecten).

Een humane studie liet zien dat de lichaamstemperatuur bij gecombineerd gebruik van ecstasy met alcohol lager is dan de gemeten lichaamstemperatuur na niet-gecombineerd ecstasygebruik [6]. Dit temperatuur verlagende effect door co-gebruik van alcohol kan een indicatie zijn dat alcohol mogelijk beschermend werkt tegen het ecstasy-gerelateerde risico op oververhitting.

Dierstudies

Een dierstudie liet zien dat co-gebruik van alcohol angstig en depressief gedrag in muizen opwekt [7]. Daarnaast lijken ratten door co-gebruik met alcohol een verhoogde voorkeur voor de plek te hebben waar ze ecstasy en alcohol hebben gekregen [8]. Dit wordt in verband gebracht met een verhoogde kans op compulsief (dwangmatig) ecstasygebruik en een verhoogde kans op ecstasyverslaving [8].

Een andere studie laat zien dat enkele (korte-termijn) geheugenfuncties van ratten verslechteren door co-gebruik met alcohol [9]. Naast cognitieve effecten van gecombineerd ecstasy-alcohol gebruik zijn er ook lichamelijke effecten onderzocht in ratten en muizen. Op de hersenen lijkt alcohol zowel een beschermend effect (verlaging van de immuunrespons wat wijst of verminderde schade) [7,10] als een versterkend effect van negatieve ecstasy- geïnduceerde effecten te hebben (verhoging van radicaalvorming, wat kan zorgen voor hersenschade) [11]. In de lever worden de negatieve effecten van ecstasy versterkt door co-gebruik met alcohol [12,13,14,15].

Zo lieten studies zien dat de immuunrespons verhoogd is (wat wijst op leverschade) en er sprake is van verhoogde celdood (necrose en apoptose) [12,13,14,15]. Ook werd er bij dieren gekeken naar het effect van alcohol op de door ecstasy geïnduceerde verhoogde lichaamstemperatuur. Verschillende dierstudies lieten, net zoals in humane studies, een daling in de lichaamstemperatuur zien na co-gebruik van alcohol, wat wijst op een verlaagd risico op oververhitting [7,16,17]. Echter, bij een hoge omgevingstemperatuur (32°), werd dit beschermende, temperatuur verlagende effect niet waargenomen [18].

Of een verhoogde omgevingstemperatuur bij humane ecstasy gebruikers het lichaamstemperatuur verlagende effect van alcohol ook tegenhoudt is niet onderzocht. Gezien de meeste ecstasygebruikers in drukke en warme omgevingen gebruiken (tijdens het uitgaan, op festivals etc.) is dit wel relevant om te onderzoeken. 

Ondanks dat co-gebruik van alcohol beschermend lijkt te werken op de risico’s van over-hydratie en oververhitting, lijkt alcohol ook een versterkend effect op de negatieve effecten van ecstasy te hebben zoals het verhogen van de leverschade en het optreden van depressie en angststoornissen. Daarnaast is er nog weinig bekend over de mate van schade en de lange termijn effecten van ecstasy-alcohol combinatie gebruik. Daarom wordt combinatiegebruik van ecstasy met alcohol afgeraden.

————————————————————————————————————————————————

1 Het combinatie effect is het effect dat alleen wordt ervaren wanneer zowel ecstasy als alcohol worden gebruikt. Dit effect kan per persoon verschillen.
2 Doorgaans zijn positieve effecten van ecstasy het euforische/liefdevolle gevoel en de verhoogde ervaren energie.


Referenties

  1. Monshouwer, K., van der Pol, P., Drost, Y.C. & van Laar, M.W. (2016). Het Grote Uitgaansonderzoek 2016. Trimbos Instuut.
  2. Vercoulen, E. (2019). The risk perception of Dutch young adults on MDMA- and concurrent MDMA-alcohol use. Master Thesis Trimbos Institute.
  3. Hernández-López, C., Farré, M., Roset, P.N. et al. (2002) 3,4-Methylenedioxymethamphetamine (Ecstasy) and Alcohol Interactions in Humans: Psychomotor Performance, Subjective Effects, and Pharmacokinetics. Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics. 300(1), 236-244. doi:10.1124/jpet.300.1.236.
  4. Dumont, G.J.H., Wezenberg, E., Valkenberg, M.M.G.J. et al. (2008). Acute neuropsychological effects of MDMA and ethanol (co-)administration in healthy volunteers. Psychopharmacology, 197(3), 465-474. doi:10.1007/s00213-007-1056-9.
  5. Kuypers, K.P.C., Samyn, N. & Ramaekers, J.G. (2006). MDMA and alcohol effects, combined and alone, on objective and subjective measures of actual driving performance and psychomotor function. Psychopharmacology, 187(4), 467-475. doi:10.1007/s00213-006-0434-z.
  6. Dumont, G., Kramers, C., Sweep, F. et al. (2010). Ethanol co-administration moderates 3,4-methylenedioxymethamphetamine effects on human physiology. Journal Psychopharmacology, 24(2), 165-174. doi:10.1177/0269881108100020.
  7. Ros-Simó, C., Ruiz-Medina, J. & Valverde, O. (2012). Behavioural and neuroinflammatory effects of the combination of binge ethanol and MDMA in mice. Psychopharmacology, 221(3), 511-525. doi:10.1007/s00213-011-2598-4.
  8. Jones, B., Ben-Hamida, S., Pereira de Vasconcelos, A. et al. (2010). Effects of ethanol and ecstasy on conditioned place preference in the rat. Journal of Psychopharmacology, 24(2), 275-279. doi:10.1177/0269881109102775.
  9. Hernandez-Rabaza, V., Navarro-Mora, G., Velazquez-Sanchez, C. et al. (2010). Neurotoxicity and persistent cognitive deficits induced by combined MDMA and alcohol exposure in adolescent rats. Addiction Biology, 15(4), 413-423. doi:10.1111/j.1369-1600.2010.00259.x.
  10. Johnson, E.A., O’Callaghan, J.P. & Miller, D.B. (2004). Brain concentrations of d-MDMA are increased after stress. Psychopharmacology, 173, 278-286. doi:10.1007/s00213-003-1740-3.
  11. Izco, M., Orio, L., O’Shea, E. & Colado, M.I. (2006). Binge ethanol administration enhances the MDMA-induced long-term 5-HT neurotoxicity in rat brain. Psychopharmacology, 189(4), 459-470. doi:10.1007/s00213-006-0602-1.
  12. Pontes, H., Duarte, J.A., de Pinho, P.G. et al. (2008). Chronic exposure to ethanol exacerbates MDMA-induced hyperthermia and exposes liver to severe MDMA-induced toxicity in CD1 mice. Toxicology, 252, 64-71. doi:10.1016/j.tox.2008.07.064.
  13. Pontes, H., Sousa, C., Silva, R. et al. (2008). Synergistic toxicity of ethanol and MDMA towards primary cultured rat hepatocytes. Toxicology, 254, 42-50. doi:10.1016/j.tox.2008.09.009.
  14. Upreti, V.V., Eddington, N.D., Moon, K.H., Song, B.J. & Lee, I.J. (2009). Drug interaction between ethanol and 3,4-methylenedioxymethamphetamine (“ecstasy”). Toxicology Letters, 188(2), 167-172. doi:10.1016/j.toxlet.2009.03.023.
  15. Pontes, H., de Pinho, P.G., Fernandes, E. et al. (2010). Metabolic interactions between ethanol and MDMA in primary cultured rat hepatocytes. Toxicology, 270, 150-157. doi:10.1016/j.tox.2010.02.010.
  16. Rodríguez-Arias, M., Maldonado, C., Vidal-Infer, A., Guerri, C., Aguilar, M.A. & Miñarro, J. (2011). Intermittent ethanol exposure increases long-lasting behavioral and neurochemical effects of MDMA in adolescent mice. Psychopharmacology, 218(2), 429-442. doi:10.1007/s00213-011-2329-x.
  17. Hamida, S.B., Plute, E., Cosquer, B., Kelche, C., Jones, B.C. & Cassel, J.C. (2008). Interactions between ethanol and cocaine, amphetamine, or MDMA in the rat: Thermoregulatory and locomotor effects. Psychopharmacology, 197(1), 67-82. doi:10.1007/s00213-007-1007-5.
  18. Cassel, J.C., Hamida, S.B. & Jones, B.C. (2007). Attenuation of MDMA-induced hyperthermia by ethanol in rats depends on ambient temperature. European Journal of Pharmacology, 571, 152-155. doi:10.1016/j.ejphar.2007.06.006.

Laatst gewijzigd: donderdag 2 januari 2020 12:21