Cijfers problematisch alcohol in de huisartsenpraktijk

Dit item maakt deel uit van dossiers: Alcohol in cijfers, Alcohol in de huisartsen-praktijk
Ga direct naar achtergrondinformatie


Problematisch alcoholgebruik is het drinkpatroon dat leidt tot lichamelijke klachten en/of psychische of sociale problemen en dat een adequate aanpak van bestaande problemen verhindert. De geconsumeerde hoeveelheid alcohol is niet leidend voor de diagnose[1]

Registratie door huisartsen

De hier beschreven cijfers over alcoholgebruik in de huisartsenpraktijk zijn gebaseerd op gegevens van de NIVEL Zorgregistraties eerste lijn.

  • In 2015 registreerden huisartsen iets vaker bij 55-plussers (0,85%) dan bij 18- t/m 54-jarige volwassenen in hun praktijk (0,67%) een diagnose problematisch alcoholgebruik.
  • Bij volwassenen van 18 t/m 54 jaar in de huisartsenpraktijk was er in de periode 2010-2015 een toename in de registraties van problematisch alcoholgebruik (van 0,56% in 2010 naar 0,67% in 2015).
  • Huisartsen registreerden in de periode 2010-2015 geen significante toe- of afname van problematisch alcoholgebruik in de groep 55-plussers.[2]

Onderdiagnostiek van problematisch alcoholgebruik in de huisartsenpraktijk

Problematisch alcoholgebruik wordt in de huisartsenpraktijk geregistreerd aan de hand van zogenaamde ICPC-codes voor chronisch alcoholmisbruik (ICPC-code 15) en acute alcoholintoxicatie (ICPC-code 16). De ICPC-code 15 komt grotendeels overeen met de term stoornis in het gebruik van alcohol zoals gedefinieerd in de DSM . De prevalentie van een DSM-IV stoornis in het gebruik van alcohol in de algemene bevolking is echter beduidend hoger dan de registratie van problematisch alcoholgebruik  in de huisartsenpraktijk (4,4% versus 0,67%. [2,3] Er lijkt dus sprake van aanmerkelijke onderdiagnostiek.

Volgens de NHG-standaard Problematisch alcoholgebruik[1] wordt onderdiagnostiek vooral veroorzaakt door de weinig specifieke klachten en symptomen. Een deel van de patiënten met - al dan niet gediagnosticeerd - problematisch alcoholgebruik consulteert de huisarts frequent. In vergelijking met leeftijdgenoten hebben zij meer gezondheidsproblemen en consulteren zij de huisarts vaker zonder duidelijke hulpvraag, of zonder dat een duidelijke diagnose van hun klachten kan worden gesteld. Anderen vermijden de huisarts juist.

Daarnaast zouden er ook patiëntgebonden oorzaken van onderdiagnostiek zijn, waarvan de belangrijkste ontkenning is. Ook stelt de NHG-standaard dat patiënten met beginnend problematisch alcoholgebruik zich vaak niet het verband met hun lichamelijke en psychosociale problemen realiseren.

Achtergrondinformatie bij cijfers alcoholgebruik in de huisartsenpraktijk

De cijfers over alcoholgebruik in de huisartsenpraktijk zijn gebaseerd op gegevens van de NIVEL Zorgregistraties eerste lijn. De gegevens die routinematig in de zorg worden verzameld, onder andere bij huisartsenpraktijken, vormen de basis van deze registraties . Het jaar 2015 is het meest recente jaar waarvoor gegevens over alcoholproblematiek in de huisartsenzorg uit NIVEL Zorgregistraties eerste lijn beschikbaar zijn.

Huisartsen registreren diagnoses die zij stellen bij hun patiënten in het Huisarts Informatie Systeem (HIS). Deze diagnoses worden gecodeerd met behulp van het classificatiesysteem International Classification of Primary Care (ICPC). [4] Diagnosecodes voor alcoholgerelateerde problemen zijn in de ICPC ondergebracht in het zogeheten P-hoofdstuk. Het zijn de codes P15 Chronisch alcoholmisbruik met als subcode ‘problematisch alcoholgebruik’ (P15.05) en P16 Acuut alcoholmisbruik/intoxicatie. Huisartsen vatten de codes P15 en P16 over het algemeen tezamen onder de noemer ‘problematisch alcoholgebruik’. 


Links

  • Online training Mijn Koers
    Mijn Koers is een online training van het Trimbos-instituut die ondersteunt bij het minder drinken. Het bevat informatie die specifiek van belang kan zijn voor mensen die kanker hebben (gehad), zoals de invloed van alcohol op kanker en herstel.

Referenties

  1. NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik (Derde herziening)
  2. Veerbeek M., Heijkants C. & Willemse B. (2017). Alcoholgebruik onder 55-plussers. Utrecht: Trimbos-instituut.
  3. De Graaf R, ten Have M, van Dorsselaer S (2010). NEMESIS-2: De psychische gezondheid van de Nederlandse bevolking. Opzet en eerste resultaten. Utrecht: Trimbos-instituut.
  4. Lambert, H. & Wood, W. (1987). International Classification of Primary Care (ICPC). Oxford: Oxford University Press

Laatst gewijzigd: donderdag 31 mei 2018 10:06