Cijfers hulpvraag en incidenten

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol in cijfers
Ga direct naar achtergrondinformatie


De cijfers met betrekking tot hulpvraag en incidenten zijn afkomstig uit verschillende bronnen die verzameld zijn in het jaarbericht van de Nationale Drug Monitor van het Trimbos-instituut [1]. De cijfers die hier gepresenteerd worden hebben betrekking op het aantal cliënten bij de verslavingszorg, ziekenhuisopnames en bezoeken aan de spoedeisende hulp (SEH).

Cliënten in de verslavingszorg

Na een stijging tot 2010 lijkt tot 2015 geringe daling zichtbaar van het aantal personen geregistreerd bij de verslavingszorg met primaire problematiek alcohol. Deze gegevens zijn afkomstig van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS). Sinds 2015 zijn geen nieuwe cijfers uitgekomen.

Volgens het LADIS stonden er in 2015 in totaal 29.374 personen geregistreerd bij verslavingszorg met primaire problematiek alcohol [2]. Van deze personen stond bij 9.426 cliënten (32%) ook nog een andere (secundaire) problematiek geregistreerd zoals cannabis of nicotine.

Het aantal cliënten van de verslavingszorg dat alcohol als secundair probleem noemt, schommelt al jaren rond de 5.000. Deze cliënten hebben voornamelijk een primair probleem met cocaïne of crack (33%), cannabis (31%) of heroïne (15%).

Ziekenhuisopnames kinderen en jongeren

Het Nederlands Signaleringscentrum voor Kindergeneeskunde (NSCK) inventariseert onder kinderartsen sinds 2007 het aantal jongeren (10-17 jaar) dat is opgenomen vanwege alcoholgebruik. In 2017 werden 860 jongeren tot 18 jaar na overmatig alcoholgebruik in een ziekenhuis opgenomen, van wie 671 (83% van de opnames) met een alcoholintoxicatie .

Echter, het aantal ziekenhuizen dat alcoholopnames onder kinderen meldt, neemt de laatste jaren af. Tot en met 2015 werden uit alle ziekenhuizen meldingen ontvangen; in 2016 kwamen meldingen binnen uit 79% van de ziekenhuizen, in 2017 van 81%. Hierdoor is het aantal meldingen vermoedelijk een onderschatting van het werkelijke aantal [3]. Een andere reden voor een onderschatting is dat niet alle jongeren in het ziekenhuis belanden of in het ziekenhuis door een kinderarts worden gezien.

Alcohol en de SEH

Het Letsel Informatie Systeem (LIS) van VeiligheidNL houdt in een steekproef van spoedeisende hulpafdelingen (SEH’s) van ziekenhuizen het aantal en aard van letsels door ongevallen bij [4]. Deze cijfers worden in het LIS geëxtrapoleerd naar heel Nederland. De cijfers zijn dus een schatting.

Voor alcohol worden gegevens verzameld over behandelingen wegens:

  • alcoholvergiftiging;
  • alcohol gerelateerd letsel: a) na een ongeval of geweld waarbij alcohol betrokken was (bij slachtoffer en/of andere betrokkene); of b) door zelfbeschadiging waarbij alcohol betrokken was.

Alcoholvergiftiging

In 2018 zijn naar schatting 6.300 personen behandeld op een SEH-afdeling vanwege een alcoholvergiftiging. Bijna twee derde van hen was man (63%). Daarnaast was ruim de helft van de patiënten jonger dan 25 jaar (52%). 

Het aantal SEH-bezoeken als gevolg van een alcoholvergiftiging is in tien jaar tijd met 36% toegenomen, in 2009 waren dit nog naar schatting 4.400 patiënten.

Alcohol gerelateerd letsel

  • In 2018 werden naar schatting 17.700 personen behandeld op een SEH-afdeling naar aanleiding van een ongeval of geweldpleging waarbij voor zover bekend alcohol betrokken was. De cijfers fluctueren van jaar tot jaar maar er is sinds 2007 een significante stijging.
  • Drie kwart van de patiënten met een aan alcohol gerelateerd letsel in 2018 was man (72%) en één op de vijf slachtoffers was tussen de 18 en 25 jaar oud (20%).
  • In ruim de helft van alle alcohol gerelateerde ongevallen was sprake van een privé-ongeval (57%), zoals een val van de trap. Bij ruim een derde (32%) betrof het een verkeersongeval (opvallend vaak een val van fiets). Eén op de tien letsels ontstond door geweldpleging (slag, klap of stomp).

 

In 2018 werden naar schatting 2.800 personen behandeld op een SEH-afdeling wegens letsel door zelfbeschadiging waarbij alcohol betrokken was. Dit kan verschillende vormen van zelfbeschadiging betreffen: vergiftigingen door (deels) alcohol, maar ook door bijvoorbeeld snijden, waarbij een persoon ook alcohol genuttigd had.
 

Een kanttekening bij deze cijfers betreft dat de betrokkenheid van alcohol niet standaard geregistreerd wordt bij SEH-bezoek wegens een ongeval. Daarom tonen de cijfers de ondergrens van het werkelijk aantal alcohol-gerelateerde SEH-bezoeken.

Meer cijfers?

In het jaarbericht van de Nationale Drug Monitor zijn meer cijfers over hulpvraag en incidenten ten gevolge van alcoholgebruik te vinden.


Nieuws

Referenties

  1. Laar, M.W. van e.a. (2020) Nationale Drugs Monitor Jaarbericht 2019 Utrecht: Trimbos-instituut/Den Haag: WODC.
  2. Wisselink, D.J., Kuijpers, W.G.T., Mol, A. (2016). Kerncijfers Verslavingszorg 2015: Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS). Stichting IVZ: Houten
  3. Wolberink, I. M., Van der Lely, N., & Van Hoof, J. J. (2018). Factsheet alcoholintoxicaties 2007 tot en met 2017. Delft/Enschede: Reinier de Graaf Gasthuis/Universiteit Twente.
  4. Nijman, S. en H. Valkenberg (2018). Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol Amsterdam: VeiligheidNL.

Laatst gewijzigd: vrijdag 6 maart 2020 14:29