Cijfers alcoholgebruik vóór, tijdens en na de zwangerschap

Dit item maakt deel uit van dossiers: Alcohol en zwangerschap, Alcohol in cijfers
Ga direct naar achtergrondinformatie


In 2018 werd voor de tweede keer de Monitor Middelengebruik en Zwangerschap uitgevoerd door het Trimbos-instituut, met daarin ook cijfers over alcoholgebruik vóór, tijdens en na de zwangerschap [1]. Het onderzoek werd in Nederland uitgevoerd onder 1855 moeders die het consultatiebureau bezochten met een kind van 0-2 jaar.

Daarnaast is er in 2017 een onderzoek uitgevoerd door Panteia [2] naar het kennisniveau, de redenen van alcohol drinken en het drinkgedrag van Nederlandse vrouwen in de vruchtbare leeftijd met een kinderwens, zwangere vrouwen en vrouwen die recent zwanger zijn geweest. Dit onderzoek is uitgevoerd op basis van 160 semigestructureerde interviews en een panelonderzoek met in totaal 510 online enquêtes onder deze drie doelgroepen. In dit onderzoek zijn ook prevalentiecijfers opgenomen. Ten behoeve van de vergelijkbaarheid, zijn de vragen naar het alcoholgebruik zo veel mogelijk gemodelleerd naar de Monitor Middelengebruik en Zwangerschap.

Deze onderzoeken samen geven inzicht in het alcoholgebruik van vrouwen in Nederland die zwanger willen worden, zwanger zijn of zwanger zijn geweest en nu borstvoeding geven.

Alcoholgebruik vóór de zwangerschap

De Monitor Middelengebruik en Zwangerschap (2018) laat zien dat, in de vier weken vóór de zwangerschap, 44% van de moeders alcohol heeft gedronken. Een klein deel van deze moeders dronk in de vier weken vóór de zwangerschap (bijna) dagelijks (1,7%), ruim een derde dronk wekelijks (37%), 42% dronk enkele keren alcohol en 19% alleen enkele slokjes. Gemiddeld dronken de moeders áls ze in de vier weken vóór de zwangerschap dronken, minder dan twee glazen per keer [1]. Alcoholgebruik in de vier weken vóór de zwangerschap kwam vaker voor bij 30-34-jarigen.

Veel vrouwen minderen of stoppen met alcohol drinken vóór de zwangerschap. Van de moeders heeft 88% aangegeven dat de zwangerschap een bewuste keuze was. Ruim een kwart van hen (28%) is vóór de zwangerschap al gestopt vanwege de zwangerschapswens en 22% is geminderd met drinken vanwege de zwangerschapswens. Figuur 2 geeft deze verdeling van alcoholgebruik onder zwangere vrouwen weer.

Figuur 2. Prevalentie van alcoholgebruik vóór de zwangerschap onder vrouwen waarbij de zwangerschap een bewuste keus was [1], naar zwangerschapswens (%).

Het onderzoek uitgevoerd door Panteia [2] vond vergelijkbare cijfers. Hier was 89% van de vrouwen vóór de zwangerschap bewust bezig met zwanger worden. Van die groep heeft 28% zeker en 15% mogelijk alcohol gedronken in de periode vóór de zwangerschap.

Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap

Voor veel vrouwen bestaat er een periode in het beginstadium van de zwangerschap waar ze nog niet weten dat ze zwanger zijn. Dit kan de keuze om wel of geen alcohol te nuttigen beïnvloeden. Het is daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen het alcoholgebruik bij vrouwen die nog niet wisten dat zij zwanger waren en bij vrouwen die dit wel wisten.

In de Monitor Middelengebruik en Zwangerschap (2018) heeft het alcoholgebruik tijdens de zwangerschap betrekking op vrouwen die wisten dat zij zwanger waren. De cijfers laten zien dat een klein gedeelte van alle vrouwen tijdens de zwangerschap alcohol dronk (4,2%) nadat zij zich bewust waren van de zwangerschap [1]. In de meeste gevallen ging dit niet om een glas of meer, maar om een paar slokjes (82%).

Het onderzoek van Panteia (2017) biedt daarnaast inzicht in het alcoholgebruik van vrouwen die zich nog niet bewust waren van hun zwangerschap [2]. In totaal heeft 20% van de vrouwen zeker alcohol genuttigd tijdens de zwangerschap in de periode dat zij zich hier nog niet bewust van waren. Een bijna even grote groep (18%) geeft aan dat dit hen misschien is overkomen. Wanneer vrouwen eenmaal weten dat zij in verwachting zijn, daalt ook in dit onderzoek het alcoholgebruik. Bijna 12 procent van de vrouwen geeft aan alcohol te hebben gedronken tijdens de zwangerschap. Ook hier ging het in de meeste gevallen om een paar slokjes (7,4%).

Trend

Ten opzichte van 2016, toen de eerste Monitor Middelengebruik en Zwangerschap is uitgevoerd, is het alcoholgebruik van vrouwen vóór en tijdens de zwangerschap vrijwel gelijk gebleven (zie figuur 3).

  2016   2018
Alcoholgebruik vóór de zwangerschap   44,2   44,2
Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap   4,7   4,2

Figuur 3. Prevalentie van alcoholgebruik vóór en tijdens de zwangerschap in 2016 en 2018 [1].


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Links

  • Factsheet - Monitor Middelengebruik en Zwangerschap 2018
    In deze factsheet presenteren we de meest recente Nederlandse cijfers over het middelengebruik van vrouwen en partners vóór, tijdens en na de zwangerschap. T. Scheffers-van Schayck, W. den Hollander, E. van Belzen, K. Monshouwer, M. Tuithof.

Referenties

  1. Scheffers-van Schayck, T., den Hollander, W., van Belzen, E., Monshouwer, K. & Tuithof, M. (2019). Monitor middelengebruik en zwangerschap 2018. Utrecht: Trimbos Instituut.
  2. Faun, H., van der Velden, M., van der Kemp, S. & Driessen, T. (2017). Alcohol en de kinderwens. Over alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Zoetermeer: Panteia.
  3. Peeters D, Lanting CI, van Wouwe JP (2015). Peiling melkvoeding van zuigelingen 2015. Leiden: TNO.
  4. Lanting, C.I., van Wouwe, K., van Dommelen, P., van der Pal-de Bruin, K.M., de Josselin de Jong, S., Kleinjan, M. & van Laar, M. (2016). Alcoholgebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. TNO.

Laatst gewijzigd: donderdag 12 november 2020 10:33