Beschikbaarheid van alcohol

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcoholbeleid en wetgeving
Ga direct naar achtergrondinformatie


(Problematisch) alcoholgebruik wordt sterk beïnvloed door de beschikbaarheid van alcohol [1]. De beschikbaarheid van alcohol wordt voor een groot deel bepaald door beleid en regelgeving. De overheid kan daardoor een sterke invloed uitoefenen op de mate waarin (problematisch) alcoholgebruik voorkomt en de schade en kosten die het aanricht voor het individu (lichamelijk en psychisch) en anderen in de maatschappij (geweld, verkeerongevallen) [2].

De beschikbaarheid van alcohol kan afnemen door het verhogen en handhaven van de leeftijdgrens, het beperken van het aantal verkooppunten van alcoholhoudende dranken en het beperken van de openingstijden van deze verkooppunten. Er is overtuigend bewijs dat het beperken van de beschikbaarheid van alcohol één van de drie beleidsmaatregelen is die het meest kosteneffectief, betaalbaar en uitvoerbaar zijn op het voorkomen en terugdringen van schade door (problematisch) alcoholgebruik [3,4]. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt dit één van de drie ‘Best Buys’ voor alcoholbeleid. Door middel van handhaving wordt de naleving van deze beleidsmaatregel bewaakt.

De beschikbaarheid van alcohol kan toenemen door blurring ofwel het toestaan van mengformules of mengvormen waarin verschillende bedrijfsmodellen zoals horeca, detailhandel en/of slijterij gecombineerd worden. Het toestaan van blurring kan leiden tot een toename van het aantal verkooppunten van alcoholhoudende dranken en een versoepeling van de openingstijden waardoor het aannemelijk is dat het (problematisch) alcoholgebruik toeneemt.  

Leeftijdsgrens

De beschikbaarheid van alcohol kan afnemen door het aanscherpen van de leeftijdgrens. Na de verhoging van de minimumleeftijd waarop alcoholhoudende drank gekocht mag worden van 16 naar 18 jaar (2014), is er meer aandacht gekomen voor de handhaving en naleving van deze maatregel. Momenteel zijn er grote verschillen tussen de verstrekkers omtrent de naleving van de wettelijk vastgestelde leeftijdsgrens: thuisbezorgkanalen (2%), sportkantines (16,7%), horeca (26,6%), levensmiddelenwinkels (63,3%) en slijterijen (61,8%) [5]. De beschikbaarheid van alcohol kan gereduceerd worden door een toename van de naleving van de leeftijdsgrens door verstrekkers.

Verkooppunten en openingstijden

De beschikbaarheid van alcohol kan afnemen door het beperken van het aantal verkooppunten en openingstijden van alcoholhoudende dranken. In Nederland is alcoholhoudende drank makkelijk voorhanden op veel locaties en tijdstippen. Levensmiddelenwinkels, slijterijen en de horeca kennen ruime openingstijden. In sportkantines geldt soms een beperking van de openingstijden (e.g., alleen alcohol schenken ná jeugdwedstrijden). Op het platteland spelen ‘zuipketen’ een rol in het alcoholgebruik van jongeren [6]. De beschikbaarheid van alcohol kan gereduceerd worden door eisen te stellen aan verstrekkers, met betrekking tot openings- en schenktijden en middels het al dan niet toekennen van terras-, tap- en evenementenvergunningen.


Nieuws

Referenties

  1. Holder, H. D. (1998). International research monographs in the addictions. Alcohol and the community: A systems approach to prevention. New York, NY, US: Cambridge University Press.
  2. De Wit, G. A., Van Gils, P. F., Over, E. A. B., Suijkerbuijk, A. W. M., Lokkerbol, J., Smit, F., . . . De Kinderen, R. J. A. (2016). Maatschappelijke kosten-batenanalyse van beleidsmaatregelen om alcoholgebruik te verminderen. Retrieved from https://www.rivm.nl/publicaties/maatschappelijke-kosten-batenanalyse-van-beleidsmaatregelen-om-alcoholgebruik-te.
  3. Babor, T. F., Caetano, R., Casswell, S., Edwards, G., & Giesbrecht, N. (2010). Alcohol: no ordinary commodity: Research and public policy. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press.
  4. Burton, R., Henn, C., Lavoie, D., O'Connor, R., Perkins, C., Sweeney, K., . . . Sheron, N. (2017). A rapid evidence review of the effectiveness and cost-effectiveness of alcohol control policies: an English perspective. The Lancet, 389(10078), 1558-1580.
  5. Roodbeen, R., & Schelleman-Offermans, K. (2016). Alcohol-& tabaksverkoop aan jongeren 2016: Landelijke naleving van de leeftijdsgrens van 18 jaar voor de Drank-en Horecawet en Tabakswet. Retrieved from file:///H:/Downloads/alcohol-en-tabaksverkoop-aan-jongeren---2016_1%20(1).pdf.
  6. J., Spit, M., Van Laar, M., & Monshouwer, K. (2016). Jeugd en riskant gedrag 2015: Kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek Scholieren. Retrieved from https://assets.trimbos.nl/docs/8e6ef71f-d74e-4696-a67b-98ef82fb2235.pdf.