Alcoholpreventie jongeren in het uitgaansleven

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en jongeren
Ga direct naar achtergrondinformatie


Uitgaan speelt een belangrijke rol in het leven van veel jongeren. Hierbij is de beschikbaarheid van alcohol een belangrijke risicofactor voor (overmatig tot problematisch) alcoholgebruik [1]. Factoren in de fysieke uitgaansomgeving die van invloed zijn op de keuze van jongeren om wel of geen alcohol te drinken zijn:

  • de wettelijke leeftijdsgrens van 18 jaar [2];
  • de prijs van alcoholhoudende dranken [3];
  • het aantal verkooppunten [4];
  • de openingstijden van de horeca [5].

Maar ook de locatie en situatie spelen een rol. Zo is drinken buitenshuis tijdens een feestje in het weekend met een groep vrienden is gerelateerd aan overmatig alcoholgebruik [6]. Alcoholgebruik voorafgaand aan het uitgaan (‘indrinken’) en tijdens het uitgaan heeft niet alleen negatieve gezondheidsgevolgen, maar hangt ook samen met een groter risico op verkeersongevallen, dronkenschap en alcoholgerelateerde agressie [7].

Volgens een schatting vindt ongeveer 80% van het alcoholgerelateerde geweld plaats in het uitgaansleven [8]. Uit cijfers van het Grote Uitgaansonderzoek onder jongeren en jongvolwassenen van 15 tot 35 jaar blijkt dat vooral jongeren onder de 24 betrokken zijn bij alcoholgerelateerd geweld [9].

Alcoholpreventie in het uitgaansleven draagt bij aan beleidsdoelstellingen met betrekking tot zowel de gezondheid als de openbare en orde en veiligheid. Hierbij wordt doorgaans de beschikbaarheid beïnvloedt door de naleving van de wettelijke leeftijdsgrens van 18 jaar te bevorderen.

Alhoewel de sociale omgeving (ouders, vrienden, leeftijdsgenoten) veruit de belangrijkste bron voor het verkrijgen van alcohol zijn bij jongeren, vormen uitgaansgelegenheden (cafés, bars, discotheken en clubs) een zwakke schakel wat betreft de naleving van de leeftijdsgrens [10]. Met name 16-jarigen die in deze gelegenheden alcohol willen kopen slagen daar vaak nog in [11,12].

Omdat de opvoedstijl van ouders (o.a. het stellen van regels) invloed heeft op het middelengebruik van hun kind [13] kunnen zij ook betrokken worden bij alcoholpreventie in het uitgaansleven door geen alcohol aan hun kind te verstrekken en afspraken te maken met hun kind over het middelengebruik tijdens het uitgaan.

Naast het handhaven van de naleving van de leeftijdsgrens wordt alcoholpreventie voor jongeren in het uitgaansleven ook vormgegeven door vanuit het jongerenwerk alcoholvrije stapavonden voor jongeren tussen de 16 en 18 jaar te organiseren. Ook organiseren instellingen voor verslavingszorg informatieavonden voor ouders die plaatsvinden op populaire uitgaanslocaties waar ouders voorlichting krijgen over actuele ontwikkelingen in het lokale uitgaansleven en over hun belangrijke rol bij het uitgaan en alcoholpreventie. Deze vormen van preventie zijn niet onderzocht op effectiviteit. In Nederland is er nog geen effectiviteitsonderzoek geweest naar interventies die gericht zijn op de drinkomgeving [14]. Uit buitenlands onderzoek is bekend dat het beperken van alcoholverkoop aan personen onder invloed effect heeft op het verminderen van alcohol gerelateerde schade, maar niet als deze als losstaande maatregel wordt ingezet [15].

De in Zweden ontwikkelde STAD-aanpak is bewezen effectief en richt zich op jongeren en jongvolwassenen. De interventie bestaat uit drie kernpijlers die in combinatie worden ingezet:

  1. Gemeenschapsmobilisatie;
  2. Training verantwoord alcohol schenken;
  3. Efficiënte handhaving en sancties.

Door de lange termijn aanpak, het opzetten van effectieve samenwerkingen, continue aandacht in de media voor de alcoholproblematiek en de continue monitoring en evaluatie van de aanpak [14] kan STAD bijdragen aan minder agressie, minder verkeersongevallen en minder verkoop van alcohol aan minderjarigen [16]. De aanpak is vertaald naar verschillende settings in zes andere Europese landen.


Links

Referenties

  1. Holder, H.D. (1998). International research monographs in the addictions. Alcohol and the community: A systems approach to prevention. New York, NY, US: Cambridge University Press.
  2. Burton, R., Henn, C., Lavoie, D., O’Connor, R., Perkins, C., Sweeney, K., . . . Sheron, N. (2017). A rapid evidence review of the effectiveness and cost-effectiveness of alcoholcontrol policies: An English perspective. The Lancet, 389(10078), 1558-1580.
  3. Cnossen, S. (2007). Alcohol taxation and regulation in the European Union. International Tax and Public Finance, 14(6), 699-732.
  4. Babor, T.F., Caetano, R., Casswell, S., Edwards, G. & Giesbrecht, N. (2010). Alcohol: no ordinary commodity: Research and public policy. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press.
  5. Hahn, R.A., Kuzara, J.L., Elder, R., Brewer, R., Chattopadhyay, S., Fielding, J., . . . Lawrence, B. (2010). Effectiveness of policies restricting hours of alcohol sales in preventing excessive alcohol consumption and related harms. American Journal of Preventative Medicine, 39(6), 590-604.
  6. Van Damme, J. (2016). Determinants of alcohol use among students in higher education. Ghent: Ghent University.
  7. Hughes, K., Anderson, Z., Morleo, M. & Bellis, M.A. (2008). Alcohol, nightlife and violence: The relative contributions of drinking before and during nights out to negative health and criminal justice outcomes. Addiction, 103, 61–65.
  8. Van Amsterdam, J.G.C., Ramaekers, J.G., Verkes, R.J., Kuypers, K.P.C., Goudriaan, A.E. & van den Brink, W. (2019). Alcohol- and drug-related public violence in Europe, 1-20.
  9. Goossens, F.X., Frijns, T., Van Hasselt, N.E. & van Laar, M.W. (2013). Het grote uitgaansonderzoek 2013. Uitgaanspatronen, middelengebruik en risicogedrag onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen. Utrecht: Trimbos.
  10. Van Dorsselaer, S., Tuithof, M., Verdurmen, J., Spit, M., Van Laar, M. & Monshouwer, K. (2016). Jeugd en riskant gedrag 2015. Kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek Scholieren. Utrecht: Trimbos-instituut.
  11. Schelleman-Offermans K, & Roodbeen, R. (2015). Alcohol- en tabaksverkoop aan jongeren 2015: landelijke naleving van de leeftijdsgrens van 18 jaar voor de Drank- en Horecawet en Tabakswet. Nijmegen: Nuchter, Kenniscentrum Leeftijdsgrenzen.
  12. Schelleman-Offermans K, Kruize A, Roodbeen R, & Bieleman B (2015). Kopen en verkrijgen van alcohol door jongeren: implicaties voor preventie, handhaving en naleving. Groningen/Nijmegen: Intraval/Nuchter.
  13.  Vermeulen-Smit E. (2014). The role of parents in preventing adolescent alcohol and cannabis use. Utrecht: Utrecht University.
  14. Van Amsterdam, J.G.C., Ramaekers, J.G., Verkes, R.J., Kuypers, K.P.C., Goudriaan, A.E. & Van den Brink, W. (2019). Alcohol- and drug-related public violence in Europe, 1-20.
  15. Lemmers, L., Mulder, J., Onrust, S., Verdurmen, J. & Van Hasselt, N. (2016). Preventie van schadelijk alcoholgebruik. Een update van de kennissynthese uit 2010 en een Roadmap voor STAD-Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut.
  16. Anderson, P., Chisholm, D. & Fuhr, D.C. (2009). Effectiveness and cost-effectiveness of policies and programmes to reduce the harm caused by alcohol. Lancet, 373(9682), 2234-2246.
  17. Jones, L., Hughes, K., Atkinson, A.M. & Bellis, M.A. (2011). Reducing harm in drinking environments: a systematic review of effective approaches. Health Place, 17(2), 508-518.

Laatst gewijzigd: maandag 9 september 2019 14:30