Hoe groot is het risico op kanker bij drinken én roken?

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en kanker
Ga direct naar achtergrondinformatie


Het risico op kanker is extra hoog als je zowel drinkt als rookt. Hoe is dit te verklaren?

Roken wordt gezien als de belangrijkste risicofactor voor het ontstaan van kanker. Roken in combinatie met het drinken van alcohol geeft een extra hoog risico op kanker. Dit risico is hoger dan we zouden verwachten op basis van de risico’s van roken en drinken afzonderlijk [1, 2]. De relatie tussen alcohol en mond- en keelholtekanker is bijvoorbeeld sterker voor rokers dan voor niet-rokers [3]. Roken en alcoholgebruik gaan vaak samen. Zo drinken rokers over het algemeen meer alcohol dan niet-rokers [2].

Waarom is het risico extra hoog?

Verklaringen voor het sterk verhoogde risico op kanker bij roken én drinken zijn complex en divers [4].

  • Aceetaldehyde in sigaretten: De schadelijke stof aceetaldehyde, die gevormd wordt tijdens de afbraak van alcohol, zit ook in sigaretten. In het speeksel van rokers is het kankerverwekkende aceetaldehyde sowieso al in hogere concentraties aanwezig. Bij rokers die ook alcohol drinken, zijn s deze concentraties tot wel zeven keer hoger dan bij niet-rokers [5, 6].
  • Slechte mondhygiëne: Zowel het overmatig gebruik van alcohol als het roken van sigaretten zorgen voor een slechte mondhygiëne. Door slechte mondhygiëne verandert de samenstelling van de bacteriën in de mondholte. Dit kan zorgen voor 50% - 60% hogere niveaus van het kankerverwekkende aceetaldehyde in het speeksel [6, 7].
  • Alcohol activeert kankerverwekkende stoffen in sigarettenrook: Dezelfde mechanismen die door alcoholgebruik in gang worden gezet - en zo oxidatieve stress bevorderen - kunnen ook kankerverwekkende stoffen uit sigarettenrook activeren. De verzameling enzymen CYP2E1 speelt hierin een belangrijke rol.
  • Alcohol is een oplosmiddel: Hierdoor kan alcohol mogelijk helpen om andere kankerverwekkende stoffen uit sigaretten, zoals benzo(a)pyreen, in opgeloste vorm te transporteren. Deze stoffen worden vervolgens gemakkelijker opgenomen in het lichaam, waar ze schade aan de cellen en het DNA kunnen veroorzaken [4, 6, 8].

Lees in dit item meer over de onderliggende mechanismen die een rol spelen bij het ontstaan van kanker door het gebruik van alcohol.


Nieuws

Referenties

  1. Connor, J. Alcohol consumption as a cause of cancer. Addiction 112, 222–228 (2017).
  2. Hamajima, N. et al. Alcohol, tobacco and breast cancer - Collaborative reanalysis of individual data from 53 epidemiological studies, including 58 515 women with breast cancer and 95 067 women without the disease. Br. J. Cancer 87, 1234–1245 (2002).
  3. Turati, F. et al. A meta-analysis of alcohol drinking and oral and pharyngeal cancers: results from subgroup analyses. Alcohol Alcohol 48, 107–18.
  4. Seitz, H.K. & Stickel, F. Molecular mechanisms of alcohol-mediated carcinogenesis. Nat. Rev. Cancer 7, 599–612 (2007).
  5. Lachenmeier, D.W., Kanteres, F. & Rehm, J. Carcinogenicity of acetaldehyde in alcoholic beverages : risk assessment outside ethanol metabolism. 533–550 (2009). doi:10.1111/j.1360-0443.2009.02516.x.
  6. Morita, M., Kumashiro, R., Kubo, N. & Nakashima, Y. Alcohol drinking, cigarette smoking, and the development of squamous cell carcinoma of the esophagus: epidemiology, clinical findings, and prevention. 126–134 (2010). doi:10.1007/s10147-010-0056-7.
  7. Pöschl, G. & Seitz, H.K. Alcohol and cancer. Alcohol Alcohol 39, 155–65 (2004).
  8. Boffetta, P. & Hashibe, M. Alcohol and cancer. Lancet Oncol. 7, 149–156 (2006).

Laatst gewijzigd: woensdag 11 november 2020 10:55