Alcoholbeleid op het hoger onderwijs

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol en studenten
Ga direct naar achtergrondinformatie


Studenten zijn doorgaans meerderjarig en worden zelf verantwoordelijk geacht voor hun leefstijl. Toch zijn er meerdere redenen voor (hoger) onderwijsinstellingen om actief een rol te nemen in het voorkomen van problematisch alcoholgebruik onder studenten:

Verantwoordelijkheid

  • Onderwijskundig klimaat: Universiteiten en hogescholen zien het uitdrukkelijk als hun verantwoordelijkheid om een zo goed mogelijk onderwijskundig en pedagogisch klimaat te bewerkstelligen en ervoor te zorgen dat studenten zich ten volle kunnen ontplooien.
  • Imago: Incidenten waarbij studenten onder invloed betrokken zijn, hebben een negatieve impact op het imago van de onderwijsinstelling, zelfs wanneer het incident plaatsvindt buiten de campus, zoals in de stad of in verenigingsverband. Een ‘healthy campus’ is juist een manier om positieve aandacht te krijgen.
  • Sociale norm: De norm in het studentenleven lijkt nu soms te zijn dat alcohol er altijd en overal bij hoort. De onderwijsinstelling kan met een terughoudend alcoholbeleid dit beeld beïnvloeden.
  • Kosten: Studievertraging of –uitval als direct gevolg van zwaar drinken kost het WO jaarlijks 13,8 miljoen euro en het HBO jaarlijks 32,5 miljoen euro.

Effectief alcoholbeleid

Een effectief alcoholbeleid binnen een onderwijsinstelling bestaat ten minsten uit de volgende elementen: visie en samenwerking, beschikbaarheid van alcohol beperken, communicatie en educatie en signaleren en begeleiden van problemen door alcohol. Het vergt: 

  • Een duidelijke visie op alcohol en een goede samenwerking zorgen ervoor dat een alcoholbeleid niet bij eenmalige activiteiten blijft.
  • Beschikbaarheid van alcohol beperken is één van de belangrijkste manieren om alcoholgebruik onder studenten te beïnvloeden. Hoewel de campus in de meeste gevallen niet de plaats is waar studenten dronken worden, draagt het bij aan normalisering van alcoholgebruik als via de catering al in de ochtend alcohol besteld kan worden. Zaken om als onderwijsinstelling in overweging te nemen zijn de verkoop van alcohol door de cateraar en de cafés op de campus, alcoholgebruik in ruimtes die door studieverenigingen worden gebruikt en het aanbieden van alcohol bij vieringen en recepties vanuit de onderwijsinstelling zelf (promoties, oraties, etc.).
  • Daarnaast legt de Drank- en horecawet beperkingen op aan de verstrekking van alcohol.
  • Communicatie en educatie: een alcoholbeleid is alleen effectief als het bekend is bij medewerkers en studenten. Geef daarom heldere informatie aan medewerkers, studenten en bezoekers over de lopende afspraken omtrent alcohol. Wijs studenten de weg naar betrouwbaar (online) voorlichtingsmateriaal. Maak duidelijk waar studenten laagdrempelig terecht kunnen voor hulp, zoals online zelftests en zelfhulpmodules en spreekuren bij de  psycholoog of preventiemedewerkers van instellingen voor verslavingszorg. Verantwoord alcoholgebruik kan ook goed een onderdeel van het curriculum vormen.
  • Studiebegeleiders, decanen, studentpsychologen en –artsen hebben een belangrijke rol in de begeleiding van studenten. Zij kunnen probleemsignalen in een vroeg stadium oppikken en ter sprake brengen. Hiervoor is het wel belangrijk dat zij goed op de hoogte zijn van signalen en het aanbod in geval van doorverwijzen. De regionale preventieafdeling van de verslavingszorg kan een rol spelen bij het aanvullend opleiden van medewerkers die veel contact hebben met studenten.
  • De introductietijd wordt in studentensteden onder de verantwoordelijkheid van of in samenwerking met de onderwijsinstellingen georganiseerd. In deze periode, waarin nieuwe studenten hun eerste introductie krijgen in het studentenleven, is het belangrijk zicht te houden op de afspraken die er worden gemaakt omtrent alcoholgebruik. Dit gaat om afspraken met het organiserende bestuur, maar ook met plaatselijke horeca, de studentenverenigingen die zichzelf presenteren, de deelnemers en de mentoren. Een goed alcoholbeleid is noodzakelijk en een mentortraining over alcohol helpt om hierover te communiceren.

Lopend onderzoek

In het preventieakkoord is afgesproken dat de Vereniging van Samenwerkende Universiteiten (VSNU) en Vereniging Hogescholen (VH) een verkenning naar effectief alcoholbeleid bij het hoger onderwijsinstellingen ondersteunen. Doel van deze verkenning is onderzoeken:

  • Hoe effectief alcoholbeleid er uit kan zien. Er wordt in kaart gebracht welke initiatieven er reeds in Nederland zijn en of er wetenschappelijke evidentie is voor deze initiatieven. Daarnaast wordt geïnventariseerd welke buitenlandse interventies en beleidsmaatregelen een aanvulling kunnen vormen op de Nederlandse initiatieven.
  • Hoe effectief alcoholbeleid geïmplementeerd kan worden. Best practices en barrières komen aan bod.

Verwachting is dat deze verkenning december 2019 beschikbaar komt. Deze zal onder meer in het dossier Studenten en alcohol te vinden zijn.


Gerelateerde pagina's

Links


Laatst gewijzigd: woensdag 17 juli 2019 11:13