Alcohol en motiverende gespreskvoering

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcohol in de huisartsenpraktijk
Ga direct naar achtergrondinformatie


Motiverende gespreksvoering

Een veelgebruikte gesprekstechniek in leefstijlinterventies is motiverende gespreksvoering ofwel Motivational Interviewing [1]. Deze techniek heeft als doel om gedragsverandering, zoals minderen of stoppen met alcohol drinken, teweeg te brengen door motivatie en bereidheid tot verandering bij de drinker te versterken. Motiverende gespreksvoering is één van de werkzame elementen van kortdurende interventies (Screening and Brief Interventions, SBI’s) en wordt vaak beter ontvangen dan het geven van een traditioneel directief advies, zoals  ‘drink minder’ [2].

Deelnemers staan vaak ambivalent tegenover gedragsverandering, ze willen veranderen maar tegelijkertijd ook weer niet. Volgens Miller en Rollnick (2012) weten mensen vaak wel dat gedrag, zoals te veel drinken, ongezond is maar hebben ze ook andere motieven die het moeilijk maken om een verandering door te voeren [1]. Motiverende gespreksvoering richt zich op het verkennen van die ambivalentie (hinken op twee gedachten) van de deelnemer tegenover de beoogde gedragsverandering. Vervolgens verschuift de focus naar het versterken van de betrokkenheid bij de deelnemer en het opstellen van een plan om de doelen te realiseren. In sommige gevallen hebben deelnemers nog geen link gelegd tussen bepaalde klachten en gedrag (bijv. alcoholgebruik). Het doel van motiverende gespreksvoering wordt dan om bewustwording te creëren over het gedrag. Die confrontatie kan een begin zijn van gedragsverandering.

Er zijn vier basisprincipes binnen motiverende gespreksvoering [5, 7]

  1. Reflectief luisteren: dit principe heeft als doel om de relatie tussen de interviewer en de deelnemer te versterken door empathie te tonen voor de deelnemer en gevoelens en gedachten van de deelnemer te bevestigen
  2. Discrepantie ontwikkelen: dit principe zet het verschil tussen het huidige en het toekomstige gedrag van de deelnemer uiteen door in kaart te brengen hoe de deelnemer zich nu gedraagt en hoe de deelnemer zich wil gedragen.
  3. Discussie en argumentatie vermijden: als de deelnemer weerstand toont is het belangrijk dat de interviewer ‘meeveert’. Bij discussie of argumentatie kan de deelnemer defensief worden.
  4. Ondersteun de eigen effectiviteit: het geloof in het eigen kunnen wordt ondersteund en versterkt door de interviewer.

Deze basisprincipes worden concreet ingezet in een gesprek met een deelnemer d.m.v. een aantal gesprekstechnieken [6]

  1. Open vragen stellen: dit zijn vragen die de deelnemer uitlokt om een uitgebreid antwoord te geven (bijv. vragen die niet met één woord beantwoord kunnen worden). Het effect is dat de deelnemer zichzelf gaat onderzoeken en hierover vertelt.
  2. Reflectief luisteren: dit vormt één van de basisprincipes. Concreet betekent dit dat de interviewer niet alleen naar de feitelijke inhoud luistert maar ook naar wat er wordt bedoeld maar niet wordt uitgesproken door de deelnemer. Dit zet de interviewer in omdat een stellende uitspraak minder weerstand oproept dan een vraag.
  3. Bevestigen: dit zijn opmerkingen van de interviewer die de inspanningen van de deelnemer benoemen en de kwaliteiten van de deelnemer erkent.
  4. Samenvatten: met regelmatige samenvatting van het gesprek bewaakt de interviewer de structuur van het gesprek. Daarnaast kun je ermee controleren of de deelnemer en interviewer elkaar nog steeds begrijpen.

Gezondheidsprofessionals, zoals huisartsen, kunnen ook gebruik maken van motiverende gespreksvoering om gedragsverandering bij hun patiënten teweeg te brengen. Zo heeft het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) een geaccrediteerde cursus ‘Motiverende gespreksvoering voor de huisartspraktijk’ waarin de bovengenoemde technieken worden bijgebracht. Die kunnen dan vervolgens in worden gezet als patiënten met problematisch alcoholgebruik zich bij de huisarts melden of wanneer de huisarts zelf problematisch alcoholgebruik constateert en de patiënt hiermee confronteert om gedragsverandering te initiëren.

Links

Handleiding motiverende gesprekstechnieken Vilans

Trimbos DVD motiverende gespreksvoering voor de zorgprofessional

NHG cursus motiverende gespreksvoering voor de huisartspraktijk

Methode beschrijving motiverende gespreksvoering Movisie


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Referenties

  1. Miller, W. R., & Rollnick, S. (2012). Motivational interviewing: Helping people change. Guilford press.
  2. Rubak, S., Sandbæk, A., Lauritzen, T., & Christensen, B. (2005). Motivational interviewing: a systematic review and meta-analysis. British journal of general practice, 55(513), 305-312.
  3. McCambridge, J., & Kypri, K. (2011). Can simply answering research questions change behaviour? Systematic review and meta analyses of brief alcohol intervention trials. PloS one, 6(10), e23748.
  4. Yuvaraj, K., Eliyas, S. K., Gokul, S., & Manikandanesan, S. (2019). Effectiveness of workplace intervention for reducing alcohol consumption: a systematic review and meta-analysis. Alcohol and alcoholism, 54(3), 264-271.
  5. Vilans. (2013). Handleiding motiverendegesprekstechnieken. [PDF file] opgehaald via: https://www.vilans.nl/docs/producten/Motiverende_gesprekstechnieken.pdf
  6. Motiverende-gespreksvoering.com. (2014). Wat is motiverende gespreksvoering. [PDF file] opgehaald via: https://www.motiverende-gespreksvoering.com/support-files/wat_is_motiverende_gespreksvoering.pdf
  7. Brink, C. (2010). Methodebeschrijving Motiverende gespreksvoering. [PDF file] Movisie. Opgehaald via: https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2018-03/Methodebeschrijving-motiverende-gespreksvoering.pdf