Alcohol en geweld

Ga direct naar achtergrondinformatie


Geweld is een fysieke uiting van agressie. Er is een sterke associatie tussen het gebruik van alcohol en geweld. In Nederland is 26-43% van het geweld alcoholgerelateerd. Dat is minder dan in landen zoals Groot-Brittannië en Australië, maar vergelijkbaar met landen zoals Duitsland en Oostenrijk [1].

Er zijn verschillende categorieën van geweld te onderscheiden: interpersoonlijk, persoonlijk en groepsgeweld. Alcoholgerelateerde geweldsincidenten komen voor in bijna iedere categorie. Op deze pagina bespreken we voor elk type geweld de aard van de associatie tussen alcohol en geweld. Voor een diepgaande bespreking van hoe en wanneer alcohol tot agressief (waaronder gewelddadig) gedrag kan leiden verwijzen we u naar de pagina ‘relatie alcohol en agressief gedrag’.

Interpersoonlijk geweld

Bij interpersoonlijk geweld gaat het over geweldsincidenten tussen individuen. Het meest bekende voorbeeld hiervan is geweld in het uitgaansleven. Geschat wordt dat ongeveer 80% van het alcoholgerelateerd geweld plaatsvindt in het uitgaansleven [1]. Uit cijfers van het nationale uitgaansonderzoek blijkt dat 30% van de uitgaanders tijdens het uitgaan wel eens agressief of opgefokt is en bijna een kwart is wel eens bij een vechtpartij betrokken geweest [2]. In bijna alle gevallen was het geweld alcoholgerelateerd. Een groot gedeelte van de betrokkenen was jonger dan 24 [2]. Hieruit lijkt dat jongeren specifiek gevoelig zijn om onder invloed van alcohol bij geweldsdelicten betrokken te zijn en daarmee een verhoogde kwetsbaarheid hebben.

Een ander voorbeeld van interpersoonlijk geweld zijn delicten in de huiselijke sfeer, waaronder fysiek, en seksueel geweld. Alcohol wordt door slachtoffers, met name door vrouwen, gezien als één van de belangrijkste omstandigheden die een rol spelen bij het ontstaan van huiselijk en relationeel geweld [3,4,5]. Ook drugsgebruik kan een rol spelen bij huiselijk geweld, maar bij de meeste daders is er dan sprake van gecombineerd alcohol- en drugsgebruik.

Een derde groep die te maken heeft met interpersoonlijk geweld zijn hulpverleners zoals politieagenten en ambulancemedewerkers [6,7]. Er zijn aanwijzingen dat deze groep in toenemende mate geconfronteerd wordt met uitingen van agressie en geweld. Deze confrontaties vinden plaats wanneer zij hulp verlenen bij incidenten in de uitgaansscene of in situaties in de huiselijke sfeer. Hoewel exacte cijfers ontbreken, is de geweldpleger vaak onder invloed van alcohol [7].

Persoonlijk geweld

Met persoonlijk geweld bedoelen we geweld dat op het eigen individu is gericht. Hierbij kan je denken aan zelfverwaarlozing en suïcide.  Zo vindt één derde van de suïcides plaats onder invloed van alcohol [8]. Ook hebben alcoholverslaafden veel vaker suïcidale gedachten en neigingen dan mensen zonder alcoholverslaving [9]. Over het algemeen leidt overmatig alcoholgebruik tot een slechtere fysieke en mentale gezondheid. Op het fysieke vlak zijn er vele gezondheidsrisico’s die met alcoholgebruik samenhangen. Mentale problematiek komt naar voren als zowel oorzaak (er wordt bijvoorbeeld gedronken om met emoties en emotionele spanningen om te gaan) als gevolg van het alcoholgebruik (alcohol kan onder meer een toename van angstige gevoelens bewerkstelligen) [10]. Ook de indirecte effecten van alcoholverslaving, zoals problemen met werk, familie en/of het sociale leven kunnen bijdragen aan een toestand van zelfverwaarlozing.

Groepsgeweld

Het bekendste voorbeeld van groepsgeweld waarbij alcohol een rol lijkt te spelen, zijn opstootjes, vernielingen en gevechten rondom een sportwedstrijd door hooligans onder invloed van alcohol [11]. Alcohol speelt in veel, maar niet in alle gevallen een rol. Uit sommige rapportages komt een contra-intuïtief fenomeen naar voren, die suggereren dat bij sportevenementen waar géén alcohol geschonken wordt, juist meer groepsgeweld plaats vindt. Mogelijk dat hier de teleurstelling dat er geen alcohol gedronken kan worden een rol speelt.


Gerelateerde pagina's

Nieuws

Lopend onderzoek

Links

  • De juiste snaar (2012)
    Dit boek beschrijft de wijze waarop middelengebruik agressief gedrag van personen beïnvloedt en hoe professionals met een publieke taak daarmee zouden kunnen omgaan.
  • Factsheet - Alcohol en uitgaansgeweld (2014)
    Deze factsheet geeft op een bondige manier de stand van zaken weer rondom het thema alcohol en uitgaansgeweld waarbij wordt ingegaan op de omvang van het probleem, de relatie tussen alcohol en uitgaansgeweld en effectief beleid.
  • Factsheet - Geweld onder invloed beïnvloeden (2013)
    Deze factsheet geeft op basis van het rapport De juiste snaar (Ferwerda et al. 2012) inzicht in de beschikbare kennis over de precieze rol van alcohol en drugs bij agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak en beschrijft hoe de professional hier het beste mee om kan gaan.
  • Factsheet - Training Alcohol, drugs en agressie. Omgaan met personen onder invloed (2014)
    Deze factsheet beschrijft de training ‘Alcohol, drugs en agressie’ (ADA-training) die professionals helpt om geweld onder invloed te voorkomen, of waar dat niet kan, zo handig mogelijk aan te pakken. Meer informatie over de training is ook te vinden op trimbos.nl

Referenties

  1. Van Amsterdam, J.G.C., Ramaekers, J.G., Verkes, R.J., Kuypers, K.P.C., Goudriaan, A.E. & van den Brink, W. (2019). Alcohol- and drug-related public violence in Europe, 1-20.
  2. Goossens, F.X., Frijns, T., van Hasselt, N.E. & van Laar, M.W. (2013). Het grote uitgaansonderzoek 2013. Uitgaanspatronen, middelengebruik en risicogedrag onder uitgaande jongeren en jongvolwassensen. Utrecht: Trimbos.
  3. Jewskes, R. (2002). Intimate partner violence: causes and prevent. Lancet 359, 1423-1429.
  4. Abramsky, T., Watts, C.H., Garcia-Moreno, C., Devries, K., Kiss, L., Ellsberg, M., Jansen, H.A. & Heise, L. (2011).What factors are associated with recent intimate partner violence? findings from the WHO multi-country study on women's health and domestic violence. BMC Public Health 11, 109.
  5. IAS (2014). Alcohol, domestic abuse and sexual assault. London: Institute of alcohol studies.
  6. Covington, M. (2010). Correlates and causes of violence against police officers: a criminal event analysis. Electronic theses and dissertations. 4281. http://stars.library.ucf.edu/etd/4281.
  7. Pourshaikhian, M., Abolghasem Gorji, H., Aryankhesal, A., Khorasani-Zavareh, D. & Barati, A. (2016). A Systematic Literature Review: Workplace Violence Against Emergency Medical Services Personnel. Archives of Trauma Research 5(1), e28734.
  8. Boenisch, S., Bramesfeld, A., Mergl, R., Havers, I., Althaus, D., Lehfeld, H., Niklewski, G. & Hegerl, U. (2010).The role of alcohol use disorder and alcohol consumption in suicide attempts--a secondary analysis of 1921 suicide attempts. European Psychiatry 25, 414-20. doi: 10.1016/j.eurpsy.2009.11.007.
  9. Darvishi, N., Farhadi, M., Haghtalab, T. & Poorolajal, J. (2015). Alcohol-related risk of suicidal ideation, suicide attempt, and completed suicide: a meta-analysis. Pols One 10: e0126870.
  10. Kushner, M.G., Abrams, K. & Borchardt, C. (2000). The relationship between anxiety disorders and alcohol use disorders: a review of major perspectives and findings. Clinical psychological reviews 20: 149-171.
  11. Ostrowsky, M.K. (2018). Sports Fans, Alcohol Use, and Violent Behavior: A Sociological Review. Trauma Violence and Abuse 19, 406-419.

Laatst gewijzigd: woensdag 19 juni 2019 16:56