Alcohol en diabetes

Ga direct naar achtergrondinformatie


Alcohol en diabetes gaan niet goed samen. De bloedsuikerspiegel wordt verstoord door alcoholgebruik, omdat de lever tijdens het afbreken van alcohol geen glucose kan vormen, maar ook omdat alcohol veel koolhydraten (en dus suiker) levert [1].

Effecten van alcohol op de glucosewaardes

Alcohol geeft direct na het drinken een stijging van de bloedsuiker, zeker als het drankje veel koolhydraten bevat (bijvoorbeeld mixdrankjes). Na enkele uren heeft alcohol echter een verlagend effect op de bloedsuikerwaarde, waardoor het voor een hypoglycemie kan zorgen [1]. Dat komt doordat de lever nodig is om glucose te maken (gluconeogenese), waardoor de bloedsuikerspiegel op peil blijft als je lang niet eet. Maar wanneer alcohol wordt afgebroken in de lever, is de lever “te druk” om glucose te maken en kan een hypoglycemie ontstaan [2]. Na een avond alcoholgebruik kan het glucoseverlagend effect zeker 6 - 8 uur duren en in sommige gevallen zelfs 24 uur, want de lever breekt 1 glas alcohol in ongeveer 1,5 uur af.

Door alcohol voel je de hypoglycemie minder goed aankomen. Daarnaast zijn de verschijnselen vergelijkbaar met dronkenschap waardoor er verwarring kan ontstaan in de omgeving. Door alcohol kun je in een diepere slaap komen: je wordt veel minder gemakkelijk wakker uit een hypoglycemie. In erge gevallen kan dit leiden tot bewustzijnsverlies, epileptische aanvallen of zelfs overlijden.

Drinkgedrag en diabetes

De invloed van gematigd drinkgedrag op diabetes is complex en er is discussie over een mogelijk beschermend effect van regelmatig doch gematigd drinkgedrag op de ontwikkeling van diabetes [3].

Patiënten die al diabetes type 2 hebben, hebben volgens onderzoek baat bij een matig alcoholgebruik, met name wijn, dat wil zeggen maximaal 21 eenheden per week voor mannen en maximaal 14 eenheden per week voor vrouwen. Matig alcoholgebruik verlaagt volgens dit onderzoek de kans op hart- en vaatziekten en overlijden [7]. Mogelijk speelt hier echter hetzelfde effect als bij dat van de J-Curve. Lees hier meer over de J-curve in onderzoek naar het effect van alcohol.

Risico op verergering van de gevolgen van diabetes

Zwaar alcoholgebruik, vanaf 6 eenheden per dag, verhoogt de kans op het ontwikkelen van diabetes. De combinatie van zwaar drinken en al bestaande diabetes verhoogt de kans op hart- en vaatziekten, leverschade, verminderde nierfunctie of nierfalen, schade aan het netvlies van het oog, en neurologische stoornissen. Deze orgaanschade verhoogt de kans op vroegtijdig overlijden [4,5].

Omdat zwaar alcoholgebruik een ongunstig effect heeft op diabetes, is het van belang om tijdens de behandeling van diabetespatiënten in kaart te brengen of en in welke mate alcohol wordt gebruikt. Ook omdat zwaar alcoholgebruik goede ‘diabetes zelfzorg’ verhindert. Bij diabetes patiënten met risicovol drinkgedrag kan een interveniëren ernstige ziektesymptomen en vroegtijdig overlijden voorkomen [6]

Door de Gezondheidsraad wordt geadviseerd aan alle volwassenen, en ook diabetici, om geen alcohol te drinken of hooguit 1 glas alcohol per dag. Aan diabetici wordt aangeraden om altijd ook wat te eten wanneer je alcohol drinkt, om te voorkomen dat er een hypoglycemie ontstaat [1].


Gerelateerde pagina's

Referenties

  1. Alcohol en Diabetes. Diabetesfonds Nederland. Geraadpleegd op 17-04-2019.
  2. Tetzschner, R., et al. (2017). Effects of alcohol on plasma glucose and prevention of alcohol‐induced hypoglycemia in type 1 diabetes—A systematic review with GRADE. Diabetes Metabolism: Research and Reviews, 2017, 34:3.
  3. Kerr, W.C. & Ye, Y. (2010). Relationship of life-course drinking patterns to diabetes, heart problems, and hypertension among those 40 and older in the 2005 US National Alcohol Survey. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 71(4), 515-525.
  4. Hodge, A.M., English, D.R., O'Dea, K. & Giles, G.G. (2006). Alcohol intake, consumption pattern and beverage type, and the risk of Type 2 diabetes. Diabetic Medicine, 23(6), 690-697.
  5. Munukutla, S., Pan, G., Deshpande, M., Thandavarayan, R.A., Krishnamurthy, P. & Palaniyandi, S.S. (2016). Alcohol toxicity in diabetes and its complications: A double trouble? Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 40(4), 686-697.
  6. Engler, P.A., Ramsey, S.E. & Smith, R.J. (2013). Alcohol use of diabetes patients: The need for assessment and intervention. Acta Diabetologica, 50(2), 93-99.
  7. Blomster, J.I., Zoungas, S., Chalmers, J., Li, Q., Chow, C.K., Woodward, M., ... & Hillis, G.S. (2014). The relationship between alcohol consumption and vascular complications and mortality in individuals with type 2 diabetes. Diabetes Care, 37(5), 1353-1359.

Laatst gewijzigd: woensdag 17 juli 2019 14:50