Adviezen voor sociale wijkteams over de aanpak van alcoholpreventie

Dit item maakt deel uit van dossier: Alcoholgebruik en sociale wijkteams
Ga direct naar achtergrondinformatie


Hieronder volgen een aantal adviezen voor de sociale wijkteammedewerkers over alcoholpreventie en de aanpak van problematisch alcoholgebruik in de wijk [1].

Advies 1. Kies voor vaste contactpersonen en persoonlijk contact

Een goede match tussen een vast contactpersoon van het sociale wijkteam en de instelling voor verslavingszorg, die wordt opgebouwd en onderhouden via regelmatig persoonlijk contact, is een voorwaarde voor een succesvolle, duurzame en constructieve samenwerking.

In sommige regio’s heeft ieder wijkteam een ‘coördinator middelengebruik’ of ‘aandachtsfunctionaris verslaving’. Hij/zij is getraind om de signalen van problematisch alcoholgebruik te herkennen, en kent de weg naar en het aanbod van de regionale instelling voor verslavingszorg. Deze aandachtsfunctionaris ondersteunt collega’s bij het herkennen van de signalen.  Onderling stemmen zij hun werkzaamheden met elkaar af en onderhouden contact met onder andere de IVZ en gemeente.

                                                             VOORBEELD

In een groot netwerk maak je al snel gebruik van elkaars expertise. Zo is er in de gemeente Oss een vaste contactpersoon voor verslavingsproblematiek. Door zichtbaar te zijn in de wijk, je kennis te delen met elkaar, weten mensen elkaar te vinden. “Ons doel is om het jongeren makkelijk te maken met deskundige, laagdrempelige en betrouwbare hulp. Van het startgesprek, naar intake tot aan de behandeling met één vaste contactpersoon. Dit proces vinden jongeren heel fijn”.

Advies 2. Zorg voor keuze op maat in het preventieve aanbod

Met een divers aanbod aan ondersteuningsmogelijkheden en werkvormen kan een sociale wijkteam zelf bepalen aan welke kennis en kunde zij behoefte hebben, passend bij de problematiek en de doelgroep van de eigen wijk.

Mogelijke activiteiten en werkvormen zijn:

  1. Deskundigheidsbevordering: trainingen, workshops, casuïstiekbespreking, webinars, thema-avond/lunchbijeenkomsten. Biedt deskundigheidsbevordering herhaaldelijk aan om de opgedragen kennis te onderhouden;
  2. Consultatie door een preventiewerker van een instelling voor verslavingszorg (bijvoorbeeld op een vast moment per week/twee weken of sluit aan bij casuïstiekbesprekingen);
  3. Inzage geven in de mogelijkheden om door te verwijzen naar de instelling voor verslavingszorg indien er meer ondersteuning of hulp nodig is;
  4. Voorlichting geven aan specifieke doelgroepen, zoals een kookclub voor mannen, een ouderavond of een ’30 dagen niet drinken actie’ (IkPas) georganiseerd in de wijk.

                                                            VOORBEELD

Tijdens casuïstiekbesprekingen geven wijkteammedewerkers aan veel te maken hebben met kinderen waarvan de ouders kampen met psychische en/of verslavingsproblemen. Het wordt belangrijk gevonden om jonge kinderen waar (nog) geen problemen bij zijn, door te verwijzen naar (preventief) hulpaanbod voor KOPP/KVO. De deelnemers aan de casuïstiek­besprekingen ervaren evenwel dat preventief hulpaanbod in de gemeente onvoldoende voorhanden is. Besloten wordt om gezamenlijk dit punt onder de aandacht te brengen bij de gemeente. Daarbij bepleiten zij om – met betrokken samenwerkingspartners – tot een gezamenlijke visie te komen over wat passende zorg is voor deze jeugdigen met oog op hun psychisch welbevinden en veiligheid.

Advies 3. Stel een samenwerkingsovereenkomst op

Om een succesvolle, duurzame en constructieve samenwerking op te bouwen en vast te stellen of je elkaar goed hebt begrepen kan het opstellen van een samenwerkingsovereenkomst een goed middel zijn. Naast de instellingen van verslavingszorg en het sociale wijkteam, kunnen ook de gemeente, GGD en/of de GGZ betrokken worden. Leg in de overeenkomst onder meer vast:

  • wat het gezamenlijk doel is;
  • de rollen, taken en bijdrage van de samenwerkingspartijen;
  • de duur van de overeenkomst;
  • hoe vaak en wanneer je de (tussentijdse) resultaten van de inspanningen met elkaar bespreekt, en;
  • eventuele voorwaarden van de samenwerking.

Trek gezamenlijk op bij advisering preventief alcoholbeleid en zorgbeleid

Naast afspraken over de samenwerking rondom cliënten en hun gezinnen, kan het zinvol zijn om afspraken te maken over de samenwerking in het kader van lokaal preventief alcoholbeleid en het gemeentelijk zorgbeleid. Hiermee worden ervaringen vanuit beide perspectieven benut voor beleidsontwikkeling, waardoor besluitvorming beter aansluit op deze praktijkervaringen en er tegelijkertijd meer samenhang in het beleid komt. Het beleid kan hierdoor meer impact realiseren. Samenwerking in het kader van lokaal preventief alcoholbeleid speelt op zowel gemeentelijk niveau als op schoolniveau.

Samenwerkingsafspraken kunnen betrekking hebben op agendasetting, probleemanalyse, strategiebepaling (doelen en acties), uitvoering (preventieve) interventies en activiteiten, en evaluatie van uitvoering en/of beleid. Gemeenten (of scholen) spelen een belangrijke rol bij het maken, faciliteren en opvolgen van de samenwerkingsafspraken.

                                                           VOORBEELD

Om stil te staan bij het eigen alcoholgebruik ondersteunde GGD IJsselland samen met Tactus Verslavingszorg en vele gemeenten in de regio de actie IkPas. Zo ook deed de gemeente Staphorst in 2018 mee. “Ervaar zelf hoe het is om 30 dagen géén alcohol te drinken en geef hiermee het goede voorbeeld aan de jeugd. Daag anderen ook uit om mee te doen en vraag sportmaatjes, collega’s, vrienden en familieleden om zich aan te melden”, aldus de organisatie.

Advies 4. Zorg voor toegankelijke informatie op de IVZ website

Websites van verslavingszorginstellingen zijn een geschikte plek om informatie breed en laagdrempelig aan te bieden aan sociale wijkteams en andere verwijzers. Richt een pagina in die volledig is gericht op sociale wijkteams, met informatie over onder andere de werkwijze van de verslavingszorg en de mogelijkheden voor contact, consultatie en doorverwijzing.

                                                          VOORBEELDEN

https://www.jellinek.nl/ik-wil-iemand-doorverwijzen/buurt-en-(wijk)teams/

https://www.iriszorg.nl/professionals/wijkteam

Advies 5. Verplichte vraag bij de intake

Het is belangrijk om een verplichte vraag bij de intake (’Gebruikt u alcohol/drugs?’) te stellen. Vervolgens zou het dan mogelijk moeten zijn gelijk een specialist te betrekken met toestemming van de cliënt, of andere vormen van consultatie zoals anonieme consultatie.

Links


Gerelateerde pagina's

Referenties

  1. Kluft, M. (2016). Samenwerken in de wijk. Tien vragen rondom de samenwerking tussen sociale (wijk)teams en andere professionals. Uitgave van Integraal werken in de wijk. Utrecht: Movisie.
  2. Bransen, E., Collard, P., Poel, A. van der, & Boon, B. (2016). Sociale (wijk)teams en verslavingspreventie. Tijdige signalering en interventie bij problematisch gebruik van alcohol en drugs. Strategische verkenning. Utrecht: Trimbos-instituut.

Laatst gewijzigd: vrijdag 22 maart 2019 21:42